Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Gliwicach

UZASADNIENIE

Decyzją z 27 września 2024r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział
w C. w oparciu o przepisy ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2024r., poz. 1631 ze zm.) odmówił odwołującemu B. M. ponownego ustalenia wartości kapitału początkowego, bowiem przedłożone dowody nie pozwalają na zmianę wartości kapitału początkowego.
W uzasadnieniu ZUS wskazał, że na wysokość kapitału początkowego, na podstawie zeznań świadków, nie zaliczył okresu zatrudnienia od 2 stycznia 1989r. do 31 marca 1990r.,
w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie (...).

Odwołanie od tej decyzji złożył B. M. domagając się jej zmiany i ustalenia wartości kapitału początkowego przy przyjęciu jak składkowego okresu od 2 stycznia 1989r. do 31 marca 1990r. W uzasadnieniu i w toku procesu podnosił, że w tym czasie był zatrudniony w ramach stosunku pracy u I. L. prowadzącej warsztat tapicerski, co mogą potwierdzić świadkowie o przesłuchanie których wnosił.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie argu­mentując jak w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo zaznaczył, że nie uwzględnił ubezpieczonemu spornego okresu pracy, bowiem odwołujący przedłożył za ten okres dokument, który ze względu na poprawienia, nie może być podstawą zaliczenia tego okresu przez ZUS. Z kolei zeznania świadków o przesłuchanie których odwołujący wnosił, nie mogą stanowić podstawy ustalenia zatrudnienia w postępowaniu przed organem rentowym.

Sąd Okręgowy ustalił co następuje:

Decyzją z 3 września 2024r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. ustalił odwołującemu ostateczną wartość kapitału początkowego na dzień 1 stycznia 1999r. uznając za udowodnione 20 lat, 6 miesięcy i 7 dni okresów składkowych oraz 7 miesięcy
i 4 dni okresów nieskładkowych. W uzasadnieniu ZUS wskazał, że nie zaliczył okresu zatrudnienia od 2 stycznia 1989r. do 31 marca 1990r., gdyż nie został on wystarczająco udowodniony, tj. na przedłożonym na jego potwierdzenie dokumencie widnieje nieczytelny – poprawiony okres zatrudnienia.

Następnie 27 września 2024r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. wydał zaskarżoną decyzję odmowną.

Ubezpieczony domagał się ponownego ustalenie kapitału początkowego, poprzez doliczenie do okresów składkowych zatrudnienia w firmie (...) od 2 stycznia 1989r. do 31 marca 1990r. wnosząc o przesłuchanie świadków, którzy pracowali w tym samym budynku u męża jego pracodawcy.

W toku przeprowadzonego postępowania Sąd ustalił, że ubezpieczony w spornym okresie faktycznie pracował nieprzerwanie od 1 kwietnia 1983r. do 28 lutego 1993r.
w warsztacie tapicerskim prowadzonym przez I. L., w rzeczywistości zakład był prowadzony w budynku należącym do rodziny L.. W budynku tym prowadzonych było więcej warsztatów usługowo – produkcyjnych. Mianowicie mąż I. L. prowadził stolarnię, jego brat wytwórnię akumulatorów, natomiast J. L. wytwórnię oklein stolarskich. Jedynie wytwórnia akumulatorów mieściła się w piwnicy tego budynku.
Z kolei pozostałe warsztaty działały na tej samej hali i wzajemnie ze sobą współpracowały.
Z tego też względu pracownicy tych warsztatów widywali się codziennie przy pracy.

Wszystkie te osoby z rodziny L., były faktycznymi pracodawcami pracowników pracujących w tych warsztatach. Równocześnie jednak ze względu na ograniczenia w dostępie prywatnych wytwórców do materiałów, pracodawcy ci zmuszeni byli zawierać umowy o współpracy z większymi państwowymi bądź spółdzielczymi podmiotami, które zapewniały dostęp do surowców. W praktyce współpraca ta polegała na wykonywaniu pracy na rzecz tych większych podmiotów i zaopatrywaniu przez nie wykonawców. Z kolei zarówno właściciele tych warsztatów, podobnie jak i ich faktycznie pracownicy, formalnie byli zatrudniani jako pracownicy tych większych podmiotów. Kolejno podmiotami tymi były: Usługowa Spółdzielnia Pracy w T., w latach 1983 – 85, Krajowy Kombinat Spółdzielczy (...) w G. w latach 1985 – 88, Wojewódzkie Przedsiębiorstwo (...) w O. w latach 1989 – 90, Przedsiębiorstwo Usług (...) w latach 1992 – 93. Natomiast w latach 1990 – 91, I. L. prowadziła działalność indywidualnie. W konsekwencji również świadectwa pracy, dla wszystkich tych osób, za poszczególne okresy, wystawiali kolejni formalni pracodawcy.

Ubezpieczony 1 kwietnia 1983r., zatrudnił się w zakładzie tapicerskim I. L., przy czym formalnie jego pracodawcą została Usługowa Spółdzielnia Pracy
w T.. Odwołujący, bez względu na zmianę formalnych pracodawców, faktycznie pracował w tym zakładzie tapicerskim nieprzerwanie do 28 lutego 1993r. W całym tym okresie codziennie przez pełne dniówki robocze wykonywał pracę tapicera i brygadzisty.

Sąd ustalił nadto, że świadek J. L., w spornym okresie początkowo pracował w stolarni swojego ojca, następnie zaś prowadził własną wytwórnię oklein meblarskich. Miał zatem pełną świadomość w zakresie wzajemnych powiązań wszystkich warsztatów i ich podległości organizacyjnej wobec większych podmiotów. Z kolei świadek P. M. był pracownikiem stolarni i współpracował z warsztatem tapicerskim. W dalszej zaś kolejności był kierowcą samochodu dostawczego i dowoził materiały do wszystkich warsztatów zaś czasem przewoził z odwołującym do odbiorców gotowe wyroby. Świadek ten okazał również świadectwo pracy potwierdzające jego zatrudnienie od 2 stycznia 1989r. do 31 marca 1990r. w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie (...) w O.. Po dacie wskazanej jako data końcowa tego zatrudnienia Wojewódzkie Przedsiębiorstwo (...) w O., zaprzestało współpracy z opisanymi wyżej warsztatami, w tym również z faktycznym pracodawcą odwołującego.

Na okoliczność wykazania spornego okresu, odwołujący przedłożył świadectwo pracy z 30 kwietnia 1990r., wystawione przez Wojewódzkie Przedsiębiorstwo (...) w O..

Sąd stwierdza, że w treści tego świadectwa potwierdził wykonywanie pracy tapicera – brygadzisty w okresie od 2 stycznia 1989r. do 31 marca 1990r., przy czym cyfry oznaczające 31 marca, zostały poprawione.

Niezależnie od powyższego sąd ustalił, że nie zachowała się dokumentacja osobowa odwołującego i innych pracowników warsztatów należących do rodziny L., z okresu zatrudnienia w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie (...) w O., w spornym okresie, co wynika jednoznacznie z działań podjętych przez Sąd który zwracał się w tym zakresie do Archiwum Państwowego w O., Archiwum Zakładowego (...) Urzędu Wojewódzkiego Zespołu ds. Akt Przedsiębiorstw, jak również starań odwołującego w trakcie postępowania przed organem rentowym.

Powyższy stan faktyczny ustalił Sąd na podstawie akt Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. dotyczących ustalenia kapitału początkowego B. M. a także jego przesłuchania (k.40-40v), zeznań świadków J. L. (k.29v-30) P. M. (k.30-30v) i dokumentów przez niego okazanych (k.33-34 i 37), pism Archiwum Państwowego w O. (k.12) i Archiwum Państwowego w O., (...) Urzędu Wojewódzkiego Biura (...) (k.17).

Zebrane dowody Sąd ocenił jako spójne, logiczne w pełni wiarygodne i mogące być podstawą ustaleń faktycznych. W szczególności Sąd dał wiarę zeznaniom ubezpieczonego, które znajdują potwierdzenie w zeznaniach świadków a także przedłożonych przez nich dokumentach. W szczególności Sąd miał na uwadze, że początek zatrudnienia odwołującego w spornym okresie wynika jednoznacznie z jego świadectwa pracy i świadectwa pracy świadka P. M., który razem z odwołującym został przejęty przez Wojewódzkie Przedsiębiorstwo (...) w O.. Nadto okoliczność wymiaru pracy i długości okresu pracy odwołującego wynika również z zeznań J. L., który w tym czasie prowadził własny warsztat w tym samym budynku. Z kolei okoliczność daty zakończenia spornego stosunku pracy odwołującego wynika ze świadectwa pracy świadka P. M. i zeznań J. L..

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie ubezpieczonego, B. M. zasługuje na uwzględnienie.

Należy stwierdzić, że zgodnie z treścią art. 174 ust. 1 i 2 ustawy z 17 grudnia 1998r.
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2024r., poz. 1631 ze zm.):

1.  Kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych w art. 53, z uwzględnieniem ust. 2-12.

2.  Przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia
w życie ustawy:



okresy składkowe, o których mowa w art. 6,



okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 5,



okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1-4 i 6-12, w wymiarze nie większym niż określony w art. 5 ust. 2.

Natomiast zgodnie z normą art. 6 ust. 1, pkt 1 powołanej wyżej ustawy za okresy składkowe uważa się okresy ubezpieczenia.

Zaś po myśli § 22, ust 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej
z 11 października 2011r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz. U.
z 8 listopada 2011r.) jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania oraz spółdzielczej umowy o pracę jest świadectwo pracy, zaświadczenie płatnika składek lub innego właściwego organu, wydane na podstawie posiadanych dokumentów lub inny dokument, w tym w szczególności:

1) legitymacja ubezpieczeniowa;

2) legitymacja służbowa, legitymacja związku zawodowego, umowa o pracę, wpis
w dowodzie osobistym oraz pisma kierowane przez pracodawcę do pracownika w czasie trwania zatrudnienia.

Kwestia sporna w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy mając na uwadze ustalony stan faktyczny i obowiązujące przepisy należy uznać odwołanie ubezpieczonego za uzasadnione, a tym samym zaliczyć mu okres pracy od 2 stycznia 1989r. do 31 marca 1990r. jako składkowy, czy też nie i jakie są tego przyczyny.

Ubezpieczony na potwierdzenie zatrudnienia w spornym okresie przedłożył kwestionowane przez ZUS świadectwo pracy i zeznania świadków będących jego współpracownikami, co w myśl § 22, ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 11 października 2011r. nie jest wystarczające do stwierdzenia tego okresu zatrudnienia.

Trzeba jednak mieć na uwadze, że fakt wykonywania pracy w spornym okresie, został wykazany w postępowaniu sądowym za pomocą innych dowodów. W postępowaniu odwoławczym przed Sądem nie obowiązują bowiem ograniczenia dowodowe jakie występują w postępowaniu o świadczenia emerytalno-rentowe przed organem rentowym, a Sąd może ustalić okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość jak: okresy zatrudnienia (…), za pomocą wszelkich środków dowodowych, przewidzianych w kodeksie postępowania cywilnego (por. uchwała Sądu Najwyższego z 10 marca 1984r. III UZP 6/84, uchwała Sądu Najwyższego z 21 września 1984r. III UZP 48/84, wyrok Sądu Najwyższego
z 7 grudnia 2006r., I UK 179/06, LEX nr 342283).

W ocenie Sądu z zebranego w postępowaniu materiału dowodowego,
a w szczególności zgodnych zeznań ubezpieczonego i świadków oraz zapisów przedłożonych przez świadka dokumentów, przy braku możliwości pozyskania dokumentacji osobowej odwołującego wynika, że ubezpieczony w spornym okresie był zatrudniony na podstawie umowy o pracę i wykonywał w praktyce swoje obowiązki. Równocześnie pracodawca zgłosił go w tym czasie do ubezpieczeń społecznych.

Reasumując: w ocenie Sądu okres od 2 stycznia 1989r. do 31 marca 1990r. należy zaliczyć jako składkowy, co zostało potwierdzone w toku przeprowadzonego postępowania.

Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę, Sąd na mocy art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.

(-) Sędzia Gabriela Sobczyk