Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Gliwicach

UZASADNIENIE

Decyzją z 27 sierpnia 2024r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.,
przyznał ubezpieczonemu H. M., prawo do emerytury od 1 sierpnia 2024r., tj. od miesiąca zgłoszenia wniosku o emeryturę.

Ubezpieczony odwołał się od powyższej decyzji domagając się wyrównania świadczenia, za okres (...), tj. od osiągnięcia przez niego powszechnego wieku emerytalnego. W uzasadnieniu odwołania i w toku procesu podnosił, iż organ rentowy, na skutek własnego błędu, przed osiągnięciem przez niego powszechnego wieku emerytalnego, nie poinformował o możliwości złożenia wniosku o prawo do emerytury z powszechnego wieku emerytalnego, z momentem jego osiągnięcia. W ocenie odwołującego, ZUS winien
z urzędu wszcząć postępowanie w sprawie przyznania mu prawa do emerytury
z powszechnego wieku emerytalnego i przyznać to świadczenie od daty ukończenia tego wieku.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. W uzasadnieniu ZUS powołał się na treść ustawy z 16 listopada 2016r. o zmianie ustawy emerytalnej i podkreślił, że ustawodawca dla osób takich jak ubezpieczony, zachował możliwość przechodzenia ze świadczenia przedemerytalnego na emeryturę z powszechnego wieku, do czasu osiągnięcia przez nich powszechnego wieku emerytalnego, obowiązującego przed wejściem w życie tej ustawy, tj. w wypadku odwołującego 67 lat. Obecnie natomiast, ubezpieczony złożył wniosek o emeryturę
z powszechnego wieku dopiero w sierpniu 2024r. i zgodnie z art. 129 ZUS mógł dokonać wypłaty świadczenia nie wcześniej niż od miesiąca zgłoszenia wniosku o nowe świadczenie.

Sąd ustalił, co następuje:

Ubezpieczony H. M. urodzony (...), w okresie od
13 stycznia 2016r. był uprawniony do świadczenia przedemerytalnego, przyznanego decyzją z 5 lutego 2016r. W treści tej decyzji, odwołujący został poinformowany, że prawo do świadczenia przedemerytalnego ustanie w dniu poprzedzającym osiągnięcie przez niego wieku 67 lat.

Następnie 16 listopada 2016r. została uchwalona ustawa o zmianie ustawy
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2017r., poz. 38). Weszła ona w życie od 1 października 2017r., jednak już wcześniej organ rentowy zobowiązany był do poinformowania niektórych świadczeniobiorców o wprowadzonych nią zmianach. Pismem z 12 lipca 2017r., wysłanym listem poleconym, ZUS poinformował ubezpieczonego, że zgodnie z przepisami tej ustawy, osoby mające ustalone prawo do świadczenia przedemerytalnego w dniu wejścia w życie tej ustawy , tj. 1 października 2017r., zachowują prawo do tego świadczenia przedemerytalnego do dnia poprzedzającego dzień osiągnięcia przez nich podwyższonego wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. la i lb ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w brzmieniu obowiązującym 30 września 2017r., chyba, że przed dniem poprzedzającym dzień osiągnięcia tego wieku ustanie prawo do świadczenia przedemerytalnego z innych przyczyn. ZUS poinformował również
o obowiązujących od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy warunkach nabywania prawa do emerytury i możliwości zgłoszenia wniosku o emeryturę po osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego co najmniej 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Dodatkowo ZUS poinformował, że osoba mająca w dniu wejścia w życie tej ustawy, ustalone prawo do świadczenia przedemerytalnego, po ukończeniu nowego powszechnego wieku emerytalnego, może zgłosić wniosek o emeryturę na warunkach określonych w znowelizowanej ustawie emerytalnej. Z kolei ustalenie w takim wypadku, w drodze decyzji, prawa do emerytury
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych spowoduje ustanie prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia, od którego zostanie przyznana emerytura z FUS.

Z kolei 2 sierpnia 2024r. ubezpieczony wystąpił z wnioskiem o emeryturę
z powszechnego wieku emerytalnego.

W załatwieniu tego wniosku, organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję mocą której przyznał ubezpieczonemu, prawo do emerytury od 1 sierpnia 2024r., tj. od miesiąca zgłoszenia wniosku o emeryturę. Równocześnie, w związku z przyznaniem emerytury, prawo do świadczenia przedemerytalnego ustało z dniem 1 sierpnia 2024r.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o akta organu rentowego, zeznania świadka M. M. (k.30v) i przesłuchania ubezpieczonego (k.30v-31).

Zebrany materiał dowodowy Sąd uznał za kompletny i wystarczający do poczynienia ustaleń faktycznych. Stan faktyczny sprawy nie był sporny.

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie ubezpieczonego nie zasługuje na uwzględnienie.

W przedmiotowej sprawie, prawo ubezpieczonego do emerytury z powszechnego wieku 65 lat, jest ostatecznie bezsporne. Przedmiotem sporu pozostaje natomiast data od której winno nastąpić wyliczenie tego świadczenia, bowiem ubezpieczony domaga się przyznania i wypłaty wyrównania emerytury za okres od osiągnięcia wieku 65 lat, tj. od 9 lipca 2024r. nie zaś jak uczynił to organ rentowy, od miesiąca złożenia wniosku o to świadczenie, tj. od 1 sierpnia 2024r.

Jak wynika z materiału dowodowego, w momencie nabycia przez ubezpieczonego uprawnień do świadczenia przedemerytalnego, obowiązywał art. 24 ust. la i lb ustawy
o emeryturach i rentach z FUS.

Zgodnie z art. 24 ust. lb, pkt 20, wiek emerytalny dla mężczyzn urodzonych w okresie po dniu 30 września 1953r. wynosi co najmniej 67 lat.

Tak więc powszechnym wiekiem emerytalnym, obowiązującym w tym czasie odwołującego był wiek 67 lat. Wprawdzie od 1 października 2017r., w życie weszły przepisy ustawy z 16 listopada 2016r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2017r., poz. 38), która dla mężczyzn przywróciła powszechny wiek emerytalny, wynoszący 65 lat. Równocześnie jednak w art. 19 przewidziała prawo wyboru, dla osób pobierających przed jej wejściem w życie, między innymi, świadczenia przedemerytalne. Mianowicie osoby mające ustalone prawo do świadczenia przedemerytalnego w dniu wejścia w życie tej ustawy , tj. 1 października 2017r., zachowują prawo do tego świadczenia przedemerytalnego do dnia poprzedzającego dzień osiągnięcia przez nich podwyższonego wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. la i lb ustawy
o emeryturach i rentach z FUS, w brzmieniu obowiązującym 30 września 2017r., chyba, że przed dniem poprzedzającym dzień osiągnięcia tego wieku ustanie prawo do świadczenia przedemerytalnego z innych przyczyn.

Ustawa ta wprowadziła na organ rentowy obowiązek poinformowania takich świadczeniobiorców o powyższych zmianach, a także o prawie do dokonania we własnym zakresie wyboru, czy skorzystać z uprawnień emerytalnych z momentem osiągnięcia dotychczasowego wieku emerytalnego 67 lat. W takim przypadku ZUS na mocy art. 116,
ust. 1a byłby zobowiązany do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie przyznania emerytury. Czy też skorzystać z możliwości nabycia prawa do emerytury z nowego powszechnego wieku 65 lat. W takim jednak wypadku, to świadczeniobiorca winien wystąpić z wnioskiem o taką emeryturę.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika też, że ubezpieczony 2 sierpnia 2024r., tj. przed osiągnięciem przez niego wieku 67 lat, wystąpił z wnioskiem o emeryturę
z powszechnego wieku. W konsekwencji zaskarżoną decyzją ZUS przyznał to świadczenie od miesiąca zgłoszenia tego wniosku i od tej samej daty podjął też wypłatę tego świadczenia.

Zgodnie z art. 129, ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2024r., poz. 1631 ze zm.) świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu, z uwzględnieniem ust. 2.

W konsekwencji Sąd, w ustalonym stanie faktycznym przyjął, że organ rentowy przyznając ubezpieczonemu prawo do emerytury z powszechnego wieku, od 1 sierpnia 2024r. i równocześnie od tej daty, podejmując wypłatę tego świadczenia, działał zgodnie
z powołanymi wyżej przepisami 129, ustawy emerytalnej.

W ocenie Sądu żądanie odwołującego wypłaty wyrównania za okres od osiągnięcia wieku 65 lat, tj. 9 lipca 2024r., na skutek wydania przez ZUS decyzji w tym zakresie,
z urzędu, nie znajduje oparcia w powyższych przepisach.

Zgodnie bowiem z art. 116, ust. 1 ustawy emerytalnej postępowanie w sprawach świadczeń wszczyna się na podstawie wniosku zainteresowanego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Tym samym ZUS nie miał możliwości wydać w tym zakresie decyzji z urzędu.

Wprawdzie art. 116, ust. 1a wskazuje, że postępowanie o emeryturę wszczyna się
z urzędu, jeżeli wiek emerytalny dla uprawnionych do świadczenia przedemerytalnego lub zasiłku przedemerytalnego wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn, jednak przepis o tej treści wprowadzony został tą samą ustawą z 16 listopada 2016r.( Dz. U. z 2017 poz.38), o której była mowa wcześniej. Zważyć należy, na wcześniejsze brzmienie tego przepisu
( „Postępowanie o emeryturę wszczyna się z urzędu, jeżeli wiek emerytalny dla uprawnionych do świadczenia przedemerytalnego lub zasiłku przedemerytalnego określają przepisy art. 24 ust. 1a i 1b oraz art. 27 ust. 2 i 3”) Skoro tak, to w ocenie Sądu przepis art. 116 ust.1a ustawy o emeryturach i rentach z FUS w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2017r. nie znajdzie zastosowania w wypadku ubezpieczonego. Jak już bowiem wcześniej wskazano, na mocy przepisu przejściowego tej ustawy (Dz.U. z 2017r., poz. 38), odwołujący został zakwalifikowany do kategorii osób, którym ustawodawca dał prawo wyboru, czy zaprzestać pobieranie świadczenia przedemerytalnego i nabyć prawo do emerytury w wieku 65 lat, czy też dopiero z momentem osiągnięcia wieku 67 lat. Przepis przejściowy ma charakter przepisu szczególnego, a jako szczególny – znajduje zastosowanie przed przepisem rangi ogólnej.

Tym samym w związku z przepisem szczególnym nie istniał obowiązek wszczęcia z urzędu postępowania o przyznanie emerytury z chwilą osiągnięcia przez odwołującego wieku 65 lat. O zmianie przepisów we wskazanym zakresie odwołujący został zawiadomiony listem poleconym i nie zaprzeczył temu, że korespondencję tę otrzymał.

Zastosowanie więc w opisywanym wypadku, wobec odwołującego przepisu art. 116 ust. 1a( w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2017r., byłoby sprzeczne z uregulowaniem zawartym w art. 19 ustawy zmieniającej.

Reasumując Sąd uznał, że organ rentowy zaskarżoną decyzją, działając w ramach wniosku złożonego przez ubezpieczonego, przyznał prawo do emerytury z powszechnego wieku emerytalnego, od miesiąca złożenia tego wniosku. Równocześnie nie miał uprawnienia wynikającego z ustawy do podjęcia z urzędu działań w celu przyznania odwołującemu prawa do takiej emerytury, w związku z ukończeniem przez niego wieku 65 lat.

W konsekwencji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Mając powyższe względy na uwadze, Sąd – na mocy art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. – odwołanie oddalił nie znajdując podstaw do jego uwzględnienia.

(-) Sędzia SO Gabriela Sobczyk