Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Gliwicach

UZASADNIENIE

Decyzją z 8 lipca 2024r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. odmówił P. D. prawa do emerytury górniczej, z uwagi na brak wymaganego okresu 25 lat pracy górniczej. W uzasadnieniu wskazano, że ubezpieczony na 14 czerwca 2024r. udowodnił jedynie 21 lat, 5 miesięcy i 23 dni pracy górniczej.

W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczony wniósł o jej zmianę i przyznanie mu prawa do emerytury górniczej. W uzasadnieniu oraz w toku procesu podnosił, że właśnie
w związku z likwidacją dotychczasowego pracodawcy był zmuszony przenieść się do pracy
u innych pracodawców.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Nadto ZUS wskazał, że w świadectwie pracy z 1 października 1998r. jako przyczynę rozwiązania stosunku pracy wpisano porozumienie stron. Brak natomiast informacji o likwidacji KWK (...). Dodatkowo wskazał, że do pracy równorzędnej z pracą górniczą nie zaliczył ubezpieczonemu okresów zatrudnienia od 17 grudnia 1998r. do 28 lipca 1999r. w (...) Sp. z o.o., od 22 maja 2000r. do 12 czerwca 2000r. w (...) Sp. z o.o., od 23 czerwca 2003r. do 11 lipca 2003r. w (...) Sp. z o.o., od 28 kwietnia 2004r. do 28 czerwca 2004r., w (...) Sp. z o.o. i od 5 września 2005r. do 20 czerwca 2008r. w (...) Sp. z o.o. bowiem ZUS uznał, że w związku z niewykazaniem jego zwolnienia z KWK (...) na skutek likwidacji tej kopalni, brak jest możliwości zastosowania normy art. 50c, ust. 2, pkt 2 ustawy emerytalnej.

Sąd Okręgowy w Gliwicach ustalił następujący stan faktyczny:

Ubezpieczony P. D. urodził się w dniu (...)

W dniu 26 czerwca 2024r. ubezpieczony złożył wniosek o przyznanie mu prawa do emerytury górniczej.

Wniosek ten został załatwiony odmownie zaskarżoną decyzją z 8 lipca 2024r.

Sąd ustalił, że ZUS uwzględnił ubezpieczonemu 21 lat, 5 miesięcy i 23 dni pracy górniczej wymienionej w art. 50c ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach
z FUS. Do pracy równorzędnej z pracą górniczą organ rentowy nie zaliczył ubezpieczonemu okresu zatrudnienia od 17 grudnia 1998r. do 28 lipca 1999r. w (...) Sp. z o.o., od
22 maja 2000r. do 12 czerwca 2000r. w (...) Sp. z o.o., od 23 czerwca 2003r. do 11 lipca 2003r. w (...) Sp. z o.o., od 28 kwietnia 2004r. do 28 czerwca 2004r.,
w (...) Sp. z o.o. i od 5 września 2005r. do 20 czerwca 2008r. w (...) Sp. z o.o.,
z uwagi na nieuznanie przez ZUS, aby zatrudnienie u tych pracodawców zostało przez odwołującego podjęte w związku z likwidacją KWK (...).

Ponadto Sąd ustalił, że w okresie od 17 listopada 1992r. do 30 września 1998r. ubezpieczony był zatrudniony w KWK (...), gdzie pracował kolejno jako elektromonter pod ziemią. Stosunek pracy ubezpieczonego z KWK (...) ustał w wyniku porozumienia stron zgodnie z art. 30 § 1, pkt 1 Kodeksu pracy w oparciu o art. 11 ustawy z 28 grudnia 1989r.
o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy.

W dniu 1 grudnia 1998r. zarząd (...) S.A. podjął decyzję
o likwidacji KWK (...) w związku z kończącymi się zasobami operatywnymi węgla kamiennego, trwałą nierentownością wynikającą z wysokich kosztów eksploatacji prowadzonej w skomplikowanych warunkach geologiczno-górniczych oraz prognozami zbytu węgla.
KWK (...) została ostatecznie zlikwidowana w marcu 2000r.

Ubezpieczony, podobnie jak pozostali pracownicy KWK (...), miał już jednak wcześniejsze informacje o planach zamknięcia kopalni, w związku z kończącymi się złożami węgla i ogólną tendencją w Polsce do ograniczania wydobycia węgla i w konsekwencji również likwidacji zakładów górniczych i redukcji zatrudnienia w górnictwie. Informację te pozyskiwał
z ogłoszeń wywieszonych na terenie kopalni, rozmów z przedstawicielami pracodawcy, związków zawodowych i doradcy w zakresie restrukturyzacji górnictwa. Równocześnie w trakcie tych rozmów do pracowników kierowano przekaz, że w grę wchodzą wyłącznie zwolnienia i przyjęcie odpraw. Nie będzie natomiast możliwości przeniesienia na inne kopalnie gdyż tam również planowane będą zwolnienia. Mając na uwadze fakt, że masowe zwolnienia z kopalni spowodują skurczenie się możliwości pozyskania innego zatrudnienia, odwołujący od roku 1998 rozpoczął poszukiwania nowego miejsca pracy.

W związku z powyższym 30 września 1998r. nastąpiło rozwiązanie stosunku pracy ubezpieczonego z KWK (...).

Od 17 grudnia 1998r. do 28 lipca 1999r. ubezpieczony był zatrudniony w (...) Sp. z o.o. jako pracownik techniczny i sprzedawca.

Od 22 maja 2000r. do 12 czerwca 2000r. ubezpieczony był zatrudniony w (...) Sp. z o.o. jako sprzedawca na stacji paliw.

Od 23 czerwca 2003r. do 11 lipca 2003r. ubezpieczony był zatrudniony w (...) Sp. z o.o. jako monter fasad na budowie eksportowej.

Od 28 kwietnia 2004r. do 28 czerwca 2004r. ubezpieczony był zatrudniony w (...) Sp. z o.o. przy czym w okresach od 28 kwietnia do 9 maja i od 1 do 6 czerwca korzystał z urlopu bezpłatnego.

Od 5 września 2005r. do 20 czerwca 2008r. ubezpieczony był zatrudniony w (...) Sp. z o.o. jako kierowca – dostawca – mechanik.

Sąd ustalił nadto, że gdyby nie likwidacja KWK (...) i zaprzestanie wydobycia,
a tym samym brak pracy dla pracowników dołowych, odwołujący w żadnej mierze nie poszukiwałby nowej, tym bardziej mniej płatnej pracy u innego pracodawcy.

Przy założeniu że sporne okres pracy od 17 grudnia 1998r. do 28 lipca 1999r. w (...) Sp. z o.o., od 22 maja 2000r. do 12 czerwca 2000r. w (...) Sp.
z o.o., od 23 czerwca 2003r. do 11 lipca 2003r. w (...) Sp. z o.o., od 28 kwietnia 2004r. do 28 czerwca 2004r., w (...) Sp. z o.o. i od 5 września 2005r. do 20 czerwca 2008r.
w (...) Sp. z o.o., z wyłączeniem okresów urlopu bezpłatnego, należy zaliczyć do pracy równorzędnej z pracą górniczą, Sąd ustalił, że ubezpieczony udowodnił wymagany okres
25 lat pracy górniczej łącznie z pracą równorzędną z pracą górniczą.

Od 1 sierpnia 2014r. ubezpieczony pracuje w KWK (...)
i wprawdzie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego, jednak równocześnie z wnioskiem o emeryturę, złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych w OFE, na rzecz dochodów budżetu państwa.

Powyższy stan faktyczny ustalił Sąd na podstawie: akt emerytalnych odwołującego, akt osobowych ubezpieczonego dołączonych do akt niniejszej sprawy, Aneksu Nr (...) do „Programu Likwidacji Zakładu (...) w latach 1999 – 2000” z czerwca 2000r. (k.38-40), zeznań świadka M. D. (k.30), przesłuchania ubezpieczonego słuchanego
w charakterze strony (k.30-31).

Sąd dał w całości wiarę zeznaniom świadka i odwołującego ponieważ są one logiczne
i przekonywujące, nadto znajdują pełne potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym zebranym w sprawie.

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie ubezpieczonego zasługuje na uwzględnienie.

Przesłanki nabycia prawa do emerytury górniczej określa ustawa z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2024r., poz. 1631, ze zm.).

Zgodnie z art. 50 a ust. 1 tej ustawy górnicza emerytura przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

1) ukończył 55 lat życia;

2) ma okres pracy górniczej wynoszący łącznie z okresami pracy równorzędnej co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 10 lat pracy górniczej określonej w art. 50c ust. 1;

3) nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego albo złożył wniosek
o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.

Po myśli art. 50a ust. 2 ustawy, wiek emerytalny wymagany od pracowników mężczyzn mających co najmniej 25 lat pracy górniczej i równorzędnej, w tym co najmniej 15 lat pracy górniczej, o której mowa w art. 50c ust. 1, wynosi 50 lat.

W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że ubezpieczony ukończył 50 lat życia
i wprawdzie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego, jednak równocześnie z wnioskiem o emeryturę, złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych w OFE, na rzecz dochodów budżetu państwa.

Przedmiotem sporu pozostawało ustalenie, czy skarżący legitymuje się wymaganym okresem pracy górniczej, który – wobec jego wieku – dla przyznania prawa do emerytury górniczej, zgodnie z art. 50a ust. 2 ustawy, musiałby wynosić co najmniej 25 lat pracy górniczej
i równorzędnej, w tym co najmniej 15 lat pracy górniczej, o której mowa w art. 50c ust. 1.

W zaskarżonej decyzji ZUS uznał za udowodnione przez odwołującego 21 lat, 5 miesięcy i 23 dni okresów pracy górniczej.

ZUS nie uwzględnił do okresu pracy równorzędnej z pracą górniczą zatrudnienia odwołującego od 17 grudnia 1998r. do 28 lipca 1999r. w (...) Sp. z o.o., od 22 maja 2000r. do 12 czerwca 2000r. w (...) Sp. z o.o., od 23 czerwca 2003r. do
11 lipca 2003r. w (...) Sp. z o.o., od 28 kwietnia 2004r. do 28 czerwca 2004r., w (...) Sp. z o.o. i od 5 września 2005r. do 20 czerwca 2008r. w (...) Sp. z o.o. których organ rentowy w zaskarżonej decyzji nie uwzględnił, twierdząc że ubezpieczony nie podjął tam zatrudnienia w wyniku likwidacji poprzedniego zakładu pracy, tj. KWK (...), gdyż stosunek pracy z KWK (...) 30 września 1998r. został rozwiązany na mocy porozumienia stron

Stosownie do treści art. 50 b powołanej ustawy, przy ustalaniu prawa do emerytury górniczej uwzględnia się okresy pracy górniczej i pracy równorzędnej z pracą górniczą, będące okresami składkowymi lub nieskładkowymi w rozumieniu ustawy, z tym że okresy pracy górniczej i pracy równorzędnej z pracą górniczą uwzględnia się, jeżeli praca ta wykonywana była co najmniej w połowie wymiaru czasu pracy.

Przepis art. 50c określa jakie zatrudnienie uważa się za pracę górniczą, a jakie za pracę równorzędną z pracą górniczą. W ustępie drugim tego artykułu w punkcie 2 wymieniono okresy pracy równorzędnej z pracą górniczą do której ustawodawca zaliczył zatrudnienie przy innych pracach, nie dłuższe niż 5 lat, do których pracownicy wykonujący prace określone w ust. 1
i w pkt 1 i 2 przeszli w związku z likwidacją kopalni, zakładu górniczego, przedsiębiorstwa lub innego podmiotu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4.

W ocenie Sądu, postępowanie dowodowe, a zwłaszcza treść akt osobowych
i emerytalnych ubezpieczonego, a szczególności treść pisma Spółki (...) S.A. z dnia 28 lutego 2014r., jak również wyjaśnienia odwołującego w charakterze strony, zgodnie i stanowczo wskazują, że zwolnienie ubezpieczonego z KWK (...) i jego zatrudnienie od 1998 roku u innych pracodawców, niewątpliwie było bezpośrednio związane z likwidacją KWK (...). Wskazują na to zarówno zeznania świadka i odwołującego, jak i związek czasowy zakończenia stosunku pracy odwołującego i wykazanego dokumentami rozpoczęcia procesu likwidacji KWK (...).

Organ rentowy podnosi, iż do rozwiązania stosunku pracy doszło na mocy porozumienia stron.

W ocenie Sądu stanowisko organu rentowego jest nieuzasadnione.

Kwestia "zatrudnienia przy innych pracach" na potrzeby emerytury górniczej była przedmiotem orzecznictwa sądów i utrwalony został pogląd, że przejście do pracy u kolejnego (drugiego i następnego) "nie górniczego" pracodawcy pozostaje wówczas w związku z likwidacją kopalni, zakładu górniczego, przedsiębiorstwa i innego podmiotu w rozumieniu art. 50c ust. 2 pkt 2 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdy pracownik traci swoje zatrudnienie z przyczyn od niego niezależnych (niedotyczących pracownika). Sąd Najwyższy podkreślił, że w art. 50c ust. 2 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych chodzi o przejście "w związku z likwidacją kopalni, zakładu lub przedsiębiorstwa górniczego". Akcentowany jest więc związek funkcjonalny tego "przejścia" z utratą pracy górniczej, uzasadniony celem przytoczonej regulacji polegającym na umożliwieniu zwolnionym z pracy górnikom dopracowania u innych "niegórniczych" pracodawców okresu (stażu pracy), wymaganego do nabycia górniczych uprawnień emerytalnych, w rozmiarze nie dłuższym niż 5 lat (tak: w wyroku z 22 sierpnia 2010r., I UK 117/12, LEX nr 1274952). Omawiana regulacja nie zawiera natomiast wymagania bezpośredniego przejścia z utraconego górniczego zatrudnienia do pracy u innego "niegórniczego" pracodawcy ani żadnego innego normatywnego rygoru wystąpienia precyzyjnie określonego "czasowego" związku pomiędzy wymienionymi okresami zatrudnienia (por. wyrok SN z 19 listopada 2013r. I UK 157/13).

Istotne jest również, że przepis art. 50c ust. 2 pkt 2 ustawy emerytalno-rentowej uznaje za pracę równorzędną z pracą górniczą zatrudnienie przy innych pracach, które pozostaje nie tylko w bezpośrednim związku czasowym z utratą górniczego zatrudnienia, ale także w związku przyczynowo-normatywnym z poprzednio wykonywaną pracą górniczą, bez której utraty oraz braku możliwości znalezienia zatrudnienia w górnictwie górnik nadal wykonywałby pracę górniczą (por. wyrok SN z 22 sierpnia 2012r. I UK 117/12).

Odnosząc powyższe do stanu niniejszej sprawy wskazać należy, że ubezpieczony utracił zatrudnienie w KWK (...) z przyczyn od niego niezależnych. Należy podkreślić, że faktem powszechnie znanym jest, że likwidacja KWK (...) rozpoczęła się od decyzji zarządu zarząd (...) S.A. z 1 grudnia 1998r., zaś finalne zamknięcie kopalni nastąpiło w marcu 2000r. Był to zatem pewien proces, w trakcie którego zakład pracy zwalniał swoich pracowników. Nie uszło jednak uwadze Sądu, że już wcześniej, tj. w ciągu roku 1998, u pracodawcy odwołującego była prowadzona szeroka kampanie informacyjna w zakresie planowanej likwidacji kopalni, braku możliwości przeniesienia na inne kopalnie, również z powodu planowanego czy to ich zlikwidowania, czy też znacznego ograniczenia wydobycia i ograniczenia zatrudnienia. Powyższe wynika także z przeprowadzonego postępowania dowodowego.

Sposób rozwiązania przez ubezpieczonego stosunku pracy za porozumieniem stron, nie może przy tym negatywnie wpływać na jego prawo do uwzględnienia kolejnego zatrudnienia jako pracy równorzędnej, ponieważ taki sposób rozwiązywania stosunków pracy z pracownikami zakładu dotyczył wszystkich jego pracowników. Rozwiązanie stosunku pracy z pracownikami (w tym z ubezpieczonym) następowało za porozumieniem stron w związku z likwidacją kopalni, co niewątpliwie oznacza, że gdyby nie jej likwidacja, ten stosunek pracy trwałby nadal i należy domniemywać, że ubezpieczony świadczyłby pracę w zakładzie przynajmniej do chwili uzyskania wymaganego 25 letniego stażu pracy górniczej.

Z tych względów pomiędzy rozwiązaniem stosunku pracy z KWK (...),
a nawiązaniem stosunku pracy u kolejnych pracodawców w spornych okresach, istniał związek przyczynowo-normatywny, pozwalający na uwzględnienie zatrudnienia od 17 grudnia 1998r. do 28 lipca 1999r. w (...) Sp. z o.o., od 22 maja 2000r. do 12 czerwca 2000r. w (...) Sp. z o.o., od 23 czerwca 2003r. do 11 lipca 2003r. w (...) Sp. z o.o., od 28 kwietnia 2004r. do 28 czerwca 2004r., w (...) Sp. z o.o. i od 5 września 2005r. do
20 czerwca 2008r. w (...) Sp. z o.o., do stażu pracy – jako pracy równorzędnej z pracą górniczą.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że po doliczeniu tych okresów, do dotychczas uwzględnionych przez organ rentowy okresów pracy górniczej, spełnia on wymóg posiadania
25 lat pracy górniczej łącznie z okresami pracy równorzędnej z pracą górniczą.

Reasumując, Sąd uznał, że odwołujący spełnił wszystkie przesłanki do przyznania mu emerytury górniczej i na mocy art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. – zmienił zaskarżoną decyzję i orzekł jak
w sentencji wyroku, przyjmując jako datę nabycia prawa 1 dzień miesiąca, w którym złożono wniosek – zgodnie z art. 129 ust.1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

(-) Sędzia Gabriela Sobczyk