Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Gliwicach

UZASADNIENIE

Decyzją z 28 marca 2025r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział
w Z. zobowiązał V. T. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia postojowego w kwocie 2 080 zł oraz odsetek, które na dzień wydania decyzji wyniosły 942,96 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że postanowił jak w decyzji, gdy z zebranej dokumentacji wynika, że V. T. nienależnie pobrała świadczenie postojowe z wniosku (...) z 13 maja 2020r. ( 19 maja 2020r. data wpływu do ZUS ), ponieważ wniosek został podpisany przez płatnika składek, a nie osobę wykonującą umowę cywilnoprawną.

W odwołaniu od decyzji V. T. podniosła, że się z nią nie zgadza, bowiem spełniła wszystkie warunki do przyznania świadczenia postojowego, ponieważ: umowa cywilnoprawna była zawarta już w kwietniu 2017r.; podczas pandemii dochody ubezpieczonej były dużo niższe bądź zerowe od tych z poprzednich miesięcy; jeśli chodzi o podpis zleceniodawcy,
to pismo nie było anulowane – tylko zostało wysłane wyjaśnienie, gdy oczekiwał tego ZUS.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie oraz złożył wniosek
o zasądzenie od ubezpieczonej kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny.

W dniu 27 kwietnia 2020r. płatnik składek L. K. przekazała do organu rentowego wniosek (...) o wypłatę świadczenia postojowego dla ubezpieczonej V. T..
Do wniosku została załączona umowa zlecenia zawarta w dniu(...) 2018r. na okres
od (...) 2018r. do (...) 2021r. pomiędzy ubezpieczoną a E. A.
Ltd. L. K.. We wniosku podano, że przychód wynikający z umowy to kwota 2720,00 zł, a za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku to 544,00 zł. We wniosku wskazano na zaistnienie przestoju w prowadzeniu działalności w następstwie wystąpienia COVID – 19.

Na podstawie tego wniosku organ rentowy wypłacił ubezpieczonej świadczenie postojowe w dniu 27 maja 2020r. w kwocie 2080 zł.

W dniu 19 maja 2020r. do organu rentowego wpłynął wniosek (...) o świadczenie postojowe za kolejny okres. Wniosek ten został podpisany przez płatnika składek.

Świadczenie to organ rentowy wypłacił 2 czerwca 2020r. w kwocie 2080 zł.

W dniu 4 czerwca 2020r. płatnik składek L. K. złożyła oświadczenie, w którym poinformowała, że wcześniej złożone wnioski (...) są niepoprawne. L. K. wraz
z oświadczeniem złożyła kolejny wniosek (...) podpisany przez osobę wykonującą umowę cywilnoprawną. Jednocześnie wniosła o anulowanie wcześniej złożonego wniosku.

Na podstawie wniosku z 4 czerwca 2020r. świadczenie postojowe zostało ubezpieczonej wypłacone 2 lipca 2020r. w kwocie 2080 zł.

Ubezpieczona V. T. w firmie (...) Ltd. L. K. pracowała w latach 2017 – 2021, w tym na podstawie umowy zlecenia zawartej (...) 2018r.
W tym czasie ubezpieczona nie miała umów zawartych z innymi firmami i nie pracowała
dla innych osób. Z powodu pandemii ubezpieczona nie pracowała około 4-5 miesięcy.
W tym czasie mąż L. K. poinformował ubezpieczoną i innych zleceniobiorców, że mogą otrzymać świadczenie postojowe. Ubezpieczona nie wiedziała jak dokumenty z tym związane wypełnić i dlatego pozostawiła to firmie to zrobienia. W tym czasie ubezpieczona przebywała
w domu, nigdzie nie pracowała, utrzymywała się z pieniędzy otrzymanych z ZUS – u oraz
z wynagrodzenia męża, z którym w tym czasie mieszkała.

Powyższe Sąd ustalił na podstawie dokumentacji zawartej w aktach organu rentowego oraz zeznań ubezpieczonej ( protokół elektroniczny z rozprawy z 27 sierpnia 2025r. czas 00:02:53 – 00:10:29 ).

Sąd zważył, co następuje.

Odwołanie V. T. zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie kwestia sporna sprowadzała się do ustalenia, czy organ rentowy słusznie zobowiązał ubezpieczoną do zwrotu pobranego świadczenia postojowego. Organ rentowy stanął na stanowisku, że świadczenie postojowe wypłacone w kwocie 2080 zł na podstawie wniosku złożonego 19 maja 2020r. jest nienależne, w sytuacji gdy wniosek (...), na podstawie którego świadczenie zostało wypłacone, nie został podpisany przez ubezpieczoną jako zleceniobiorcę, lecz przez płatnika składek.

Zgodnie z art.15zq ust.1 pkt 2 i ust.3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych
z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ( Dz.U. poz.374 ze zm. ), świadczenie postojowe przysługuje osobie wykonującej umowę agencyjną, umowę zlecenia, inną umowę o świadczenie usług, do której zgodnie z ustawą z dnia 23 kwietnia 1964r. – Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło oraz jeżeli nie podlega ubezpieczeniom społecznym z innego tytułu.

Świadczenie postojowe przysługuje, gdy w następstwie wystąpienia COVID-19 doszło
do przestoju w prowadzeniu działalności przez zleceniodawcę lub zamawiającego, z którym została zawarta umowa cywilnoprawna.

Zgodnie z art.15zq ust.5 tejże ustawy, osobie wykonującej umowę cywilnoprawną świadczenie postojowe przysługuje, jeżeli:

1) umowa cywilnoprawna została zawarta przed dniem 1 kwietnia 2020r.,

2) przychód z umowy cywilnoprawnej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w miesiącu poprzedzającym miesiąc, w którym został złożony wniosek o świadczenie postojowe, nie był wyższy od 300% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, obowiązującego na dzień złożenia wniosku.

Stosownie do art.15zs ust.1 ustawy covidowej ustalenie prawa do świadczenia postojowego następuje na wniosek osoby, o której mowa w art.15zq ust.1, zwanej dalej osobą uprawnioną, składany do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W przypadku osoby wykonującej umowę cywilnoprawną wniosek, o którym mowa w ust.1, składany jest za pośrednictwem odpowiednio zleceniodawcy lub zamawiającego.

Kwestie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń postojowych reguluje natomiast art. 15zx powołanej ustawy, który w ustępie 1 stanowi, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenie postojowe, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego.

Za nienależnie pobrane świadczenie postojowe uważa się, zgodnie z ust. 2 tegoż uregulowania, świadczenie:

1) przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych oświadczeń lub dokumentów albo
w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenie lub odpowiednio zleceniodawcę lub zamawiającego;

2) wypłacone osobie innej niż osoba uprawniona,;

3) wypłacone w kwocie wyższej niż należna.

Z cytowanego powyżej przepisu art.15zx ustawy covidowej wynika wprost, że dla uznania świadczenia za nienależnie pobrane, co z kolei skutkuje koniecznością zwrotu takiego świadczenia, koniecznym jest, aby zaszła którakolwiek z okoliczności wskazanych powyżej w ustępie 2 pkt 1 – 3, przy czym przepis ten zawiera wyczerpujący katalog takich przyczyn. W rozpoznawanej sprawie niewątpliwie żadna z takich okoliczności nie miała miejsca, bowiem świadczenie postojowe nie zostało przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych oświadczeń lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenie lub odpowiednio zleceniodawcę lub zamawiającego. Wniosek o świadczenie postojowe został bowiem złożony w sytuacji uzasadniającej powstanie prawa do świadczeń postojowych, bowiem faktycznie ubezpieczona spełniała warunki ustawowe do jego przyznania i stąd niewątpliwie była osobą uprawnioną. Przypomnieć należy, że w przypadku zleceniodawców prawo do świadczenia postojowego warunkuje jedynie: niepodleganie ubezpieczeniu społecznemu z innego tytułu, zawarcie umowy przed 1 kwietnia 2020r., przestój w prowadzeniu działalności i nieprzekroczenie granicznej kwoty przychodu z umowy, o której mowa w art.15zq ust.5 pkt 2 cytowanej ustawy. Warunki te w odniesieniu do ubezpieczonej niewątpliwie zostały spełnione: umowa zlecenia została zawarta 6 sierpnia 2018r., a zatem przed 1 kwietnia 2020r., w firmie, w której ubezpieczona świadczyła pracę nastąpił w 2020r. przestój i stąd ubezpieczona nie wykonywała swojej pracy przez kilka miesięcy i nie uzyskiwała wynagrodzenia, ubezpieczona nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu z innego tytułu.

Wreszcie świadczenie postojowe nie zostało wypłacone innej osobie niż osoba uprawniona, ani też w kwocie wyższej niż należna ( art.15zx ust.2 pkt 2-3 ustawy covidowej ).

W takiej sytuacji należy stwierdzić, że ubezpieczona pobrała należne jej świadczenie
postojowe i nie zmienia tej okoliczności fakt, że zostało ono wypłacone na podstawie wniosku podpisanego przez płatnika składek a nie samą ubezpieczoną, gdy takie nieprawidłowości
po stronie podmiotu pośredniczącego, wykonującego zresztą czynność ściśle techniczną, nie mogą obciążać ubezpieczonej, przede wszystkim zaś nie stanowią przesłanki do uznania świadczenia za nienależnie pobrane po myśli cytowanego wcześniej art.15 zx ustawy covidowej, a tylko w takiej sytuacji organ rentowy mógłby żądać zwrotu tego świadczenia.

Zajmując takie stanowisko Sąd z mocy art.477 ¹⁴ § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję
w ten sposób, że stwierdził, iż ubezpieczona nie jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia postojowego w kwocie 2080 zł.

(-) sędzia Grażyna Łazowska