Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Gliwicach

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 października 2025 roku

Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:	SSO Andrzej Kieć
Protokolant:	protokolant sądowy Marta Kentnowska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2025 roku w Gliwicach

sprawy z powództwa S. J.

przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w K.

o naprawienie szkody

1.  zasądza od pozwanej (...) S.A. z siedzibą w K. na rzecz powódki S. J. kwotę 615.752,67 zł (sześćset piętnaście tysięcy siedemset pięćdziesiąt dwa złote 67/100) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi w następujący sposób:

– od kwoty 465.253,60 zł (czterysta sześćdziesiąt pięć tysięcy dwieście pięćdziesiąt trzy złote 60/100) od dnia 1 grudnia 2022 roku do dnia 6 sierpnia 2025 roku

– od kwoty 615.752,67 zł (sześćset piętnaście tysięcy siedemset pięćdziesiąt dwa złote 67/100) od dnia 21 sierpnia 2025 roku do dnia zapłaty;

2.  oddala powództwo w pozostałym zakresie;

3.  zasądza od pozwanej na rzecz powódki kwotę 6.975,13 zł (sześć tysięcy dziewięćset siedemdziesiąt pięć złotych 13/100) tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;

4.  nakazuje pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego
w Gliwicach kwotę 37.340,65 zł (trzydzieści siedem tysięcy trzysta czterdzieści złotych 65/100) tytułem kosztów sądowych;

5.  pozostałymi kosztami sądowymi obciąża Skarb Państwa.

SSO Andrzej Kieć

Sygn. akt I Cgg 111/22

UZASADNIENIE

Powódka S. J. w pozwie złożonym w dniu 27.10.2022 r. (data stempla pocztowego) wniosła o zasądzenie na jej rzecz od pozwanej (...) S.A. w K. kwoty 465.253,60 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wytoczenia powództwa oraz o zasądzenie kosztów procesu, tytułem odszkodowania za szkody powstałe na nieruchomości położonej przy ul. (...) w R., zabudowanej budynkiem mieszkalnym.

W uzasadnieniu podała, że jest właścicielem wyżej opisanej nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym. Budynek uległ uszkodzeniu na skutek eksploatacji górniczej - budynek uległ wychyleniu, występuje m.in.spękanie tynków, odspojenia schodów, na posesji występuje deformacja ogrodzenia i nawierzchni. Naprawa szkód winna nastąpić w drodze wypłaty odszkodowania.

W piśmie z dnia 6.08.2025 r. (k.239) powódka dokonała modyfikacji (rozszerzyła powództwo) domagając się zasądzenia odszkodowania w kwocie 719.063,45 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi w następujący sposób: od kwoty 465.253,60 zł od dnia wytoczenia powództwa do dnia modyfikacji roszczenia dokonanej w piśmie z 6.08.2025r i od kwoty 719.063,45 zł od dnia następnego po dokonaniu modyfikacji do dnia zapłaty.

Pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów. Oświadczyła, że nie kwestionuje okoliczności, że działalność górnicza mogła oddziaływać na nieruchomość powódki. Zakwestionowała jednak wysokość szkody. Nadto zakwestionowała datę naliczania odsetek.

Sąd ustalił co następuje:

Powódka jest jedynym właścicielem nieruchomości położonej w R. przy ul. (...), na której posadowiono budynek mieszkalny. (wydruk z Kw – k.’6-8).

W budynku mieszkalnym powódki wystąpiły szkody spowodowane działalnością górniczą, za która odpowiada pozwana. Główną szkodą jest wychylenie budynku od pionu powodujące dużą uciążliwość w użytkowaniu. Maksymalne pochylenie stropów w budynku to 29,10 mm/m. Wychylenie narożników budynku wynosi od 14,08 mm/m do 31,32 mm/m, średnie wychylenie wynosi około 21,20 mm/m. Budynek nie nadaje się do rektyfikacji z uwagi na nierównomierne wychylenie bryły budynku od pionu. Nie jest możliwe naprawienie szkody również poprzez prostowanie podłóg i posadzek, ze względu na istniejąca wysokość pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi i wymagania w tym zakresie przepisów technicznych. Wykluczona jest metoda naprawy szkody poprzez wypłatę odszkodowania za wychylenie budynku od pionu. Szkody w budynku ujawniły się w 2021r.

Budynek został wybudowany około 1936r, bez dodatkowych zabezpieczeń na szkody górnicze. W późniejszych latach budynek był remontowany (2007r: wymiana tynków wewnętrznych, wymiana instalacji wod-kan, elektrycznej i grzewczej; 2022: wymiana kotła grzewczego, 2015r: wymiana podług i posadzek; 2016r: wymian drzwi zewnętrznych; 2016r: wymiana pokrycia połaci dachowej, wymiana okna z parapetami; 2017r: ocieplenie budynku; 2021r: malowanie).

Budynek nie klasyfikuje się do naprawy w drodze rektyfikacji.

Naprawa szkody winna polegać na wypłacie jednorazowego odszkodowania w wysokości równej wartości technicznej budynku. Naturalne zużycie budynku na czas wystąpienia szkody tj na 2021r wynosiło 26% (naturalne zużycie na rok 2024 wynosiło 30 %).

Wskutek wpływów eksploatacji uszkodzeniu uległa utwardzona nawierzchnia terenu powódki; koszt naprawy uszkodzeń 3.726,90 zł brutto. Uszkodzeniu uległo też ogrodzenie: koszt naprawy uszkodzeń 18.247,78 zł brutto.

Wartość techniczna budynku powódki oraz innych elementów nieruchomości (wartość odtworzeniowa, z uwzględnieniem stopnia zużycia technicznego dotyczącego całości nakładów) wynosi: według stanu na 2021r (data powstania szkód) 615.752,67 zł brutto (561.055,33 zł netto). Wartość techniczna budynku powódki i innych elementów nieruchomości (wartość odtworzeniowa, z uwzględnieniem stopnia zużycia technicznego dotyczącego całości nakładów) wynosi według stanu na 2024r: 586.818,25 zł brutto (534.264,20 zł. netto).

(dowód: opinia biegłego z zakresu budownictwa R. Ż. (1)- k.99-190, k.217-224).

Powódka złożyła do pozwanej wniosek w sprawie naprawy szkód górniczych, pozwana złożyła propozycje ugodowego zakończenia sporu, które powódka uznała za niezadawalające (projekt ugody k.9,10, pismo powódki z 21.09.2022rwraz z kosztorysem k.11-50, pismo pozwanej z 4.10.2022r k.51).

Opisany stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonych w aktach dowodów z dokumentów oraz w oparciu o dowód z opinii biegłego z zakresu budownictwa. Opinia biegłej była sporządzona w sposób wykazujący znajomość opiniowanej problematyki, była jasna, logiczna, weryfikowalna a przez to mogła stanowić podstawę ustaleń. Opinia ta nie została przekonująco zakwestionowana przez strony, nie zostało wykazane by była błędna, niefachowa a przez to nie została podważona jej wiarygodność. Tym samym mogła stanowić podstawę ustaleń.

Sąd oddalił wniosek pozwanej o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego z zakresu budownictwa albowiem strona pozwana nie wykazała ażeby opinia biegłej zawierała błędy, ażeby była niejasna bądź niepełna. W szczególności nietrafne było stanowisko pozwanej w zakresie zaniżenia przez biegłą stopnia zużycia technicznego budynku; w opinii uzupełniającej biegła przekonująco wyjaśniła, że ustalony stopień zużycia technicznego uwzględnia dokonane po okresie budowy budynku remonty i modernizacje budynku (w 2007r: wymiana tynków wewnętrznych, wymiana instalacji wod-kan, elektrycznej i grzewczej; 2022: wymiana kotła grzewczego, 2015r: wymiana podług i posadzek; 2016r: wymian drzwi zewnętrznych; 2016r: wymiana pokrycia połaci dachowej, wymiana okna z parapetami; 2017r: ocieplenie budynku; 2021r: malowanie). Okoliczność według jakiej daty brać pod uwagę stopień zużycia technicznego budynku bądź czy stopień technicznego zużycia dotyczy jedynie materiałów czy całości kosztów, nie wymagała dodatkowych wyjaśnień przez biegłego; kwestię tę sąd jest w stanie samodzielnie ustalić w oparciu wiedzę ogólną. W tej sytuacji więc wniosek o sporządzenie opinii przez innego biegłego, przy braku precyzyjnych zarzutów do opinii, nie dotyczył ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia a jego uwzględnienie spowodowałoby jedynie zbędną zwłokę w postępowaniu (art. 235 (2) par. 1 pkt 2 i 5 kpc). Sąd pominął wniosek o dowód z opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego albowiem ustalenie skali uszkodzeń budynku, sposób jego naprawy, wyliczenie wartości technicznej budynku leżało w kompetencji biegłego z zakresu budownictwa. Sąd pominął również wniosek o dowód z opinii biegłego z zakresu miernictwa, uznając go za niecelowy i uznając, że jego uwzględnienie spowodowałoby jedynie zbędną zwłokę w postępowaniu (art. 235 (2) par. 1 pkt 2 i 5 kpc). Jakkolwiek nie są pozbawione racji zarzuty pozwanej, iż biegła R. Ż. sporządzając opinię nie jest uprawniona do zlecenia dokonania pomiarów budynku podmiotowi zewnętrznemu bez zgody sądu, to jednak w okolicznościach niniejszej sprawy dokonane pomiary i ich wyniki są zbieżne z wynikami pomiarów wykonanych na zlecenie pozwanej. Wskazuje na to analiza wyników pomiarów zamieszczona przez biegłą na stronach 31-37 opinii (k.114-118 akt). Istotne w tym aspekcie jest również, iż fakt istotnego pochylenia budynku nie budzi wątpliwości a nie istnieje możliwość naprawy szkody poprzez rektyfikację i wykonanie prac naprawczych; nie jest bowiem możliwe naprawienie szkody również poprzez prostowanie podłóg i posadzek, ze względu na istniejąca wysokość pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi i wymagania w tym zakresie przepisów technicznych.

Sąd zważył co następuje:

Działanie sprawcze powodujące szkodę trwało w okresie obwiązywania ustawy prawo geologiczne i górnicze z dnia 9 czerwca 2011r., która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2012 roku.

Zgodnie z art. 144 ust 1 ustawy prawo geologiczne i górnicze, właściciel nie może sprzeciwić się zagrożeniom spowodowanym ruchem zakładu górniczego, który jest prowadzony zgodnie z ustawą. Może on jednak żądać naprawienia wyrządzonej tym ruchem szkody, na zasadach określonych ustawą. Do naprawiania szkód będących następstwem eksploatacji, zgodnie z art. 145 ustawy prawo geologiczne i górnicze, mają zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego.

Nieruchomość powódki położona jest na terenie górniczym i objęta była zasięgiem wpływów górniczych, za które odpowiedzialna jest pozwana (odpowiedzialność pozwanej nie była kwestionowana). Powódka posiada legitymację czynną do dochodzenia roszczeń dotyczących spornej nieruchomości albowiem - jak wynika z wpisów dokonanych w księdze wieczystej a dotyczących własności - jest ona wyłącznym właścicielem nieruchomości.

W budynku mieszkalnym powódki wystąpiły szkody spowodowane działalnością górniczą, za która odpowiada pozwana. Szkody ujawniły się w postaci trwałego wychylenia budynku od pionu, co powoduje dużą uciążliwość w użytkowaniu Budynek został wybudowany w 1936r zgodnie ze sztuką budowlaną. Budynek nie nadaje się do rektyfikacji.

Naprawa szkody winna polegać na wypłacie jednorazowego odszkodowania w wysokości równej wartości technicznej budynku i innych elementów infrastruktury na nieruchomości powódki (utwardzona nawierzchnia, ogrodzenie).

Wartość techniczna budynku powódki i innych elementów infrastruktury (wartość odtworzeniowa, z uwzględnieniem stopnia zużycia technicznego dotyczącego całości nakładów) wynosi według stanu na 2021r: 615.752,67 zł brutto.

Powódka domagała się odszkodowania odpowiadającego wartości technicznej budynku powódki (wartości odtworzeniowej, z uwzględnieniem stopnia zużycia technicznego dotyczącego tylko materiałów), według stanu zużycia na 2021r (data ujawnienia szkody) tj kwoty 719.063,45 zł brutto.

W pierwszym rzędzie wskazać należy, iż sąd uznał za zasadne zasądzenie na rzecz powódki odszkodowania odpowiadającego wartości technicznej, uwzględniając stopień naturalnego zużycia na rok 2021r. tj na dzień powstania szkody. Sprawca szkody ma bowiem obowiązek naprawienia pełnej szkody, po jej powstaniu i ujawnieniu. Przyjęcie stopnia zużycia technicznego z okresu późniejszego niż data powstania szkody byłoby dla powódki krzywdzące i nie naprawiałoby w pełni szkody.;

Powódka domagała się odszkodowania odpowiadającego wartości technicznej budynku, liczonej jako wartość odtworzeniowa, z uwzględnieniem stopnia zużycia technicznego dotyczącego jedynie materiałów. Sąd nie podzielił tego stanowiska albowiem zużycie techniczne mające wpływ na wartość techniczną budynku winno być brane pod uwagę w odniesieniu do całości nakładów. Zużycie budynku dotyczy bowiem całości wybudowanego dzieła, w oderwaniu od poszczególnych składników cenotwórczych służących do jego wyceny, takich jak robocizna czy koszty materiałów. Budynek został wybudowany w 1936 roku (w późniejszym czasie remontowany i modernizowany), zatem niewątpliwie znacznej amortyzacji uległy wszelkie składniki cenotwórcze, składające się na koszt budowy.

Naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej (art.363 kc). Poszkodowany ma prawo do pełnego naprawienia szkody, nie można go zmuszać do tolerowania szkody we własnym majątku; w tym do zamieszkiwania w budynku w znacznym stopniu pochylonego. Jak wskazała przy tym biegła, stopień pochylenia powoduje dużą uciążliwość w jego użytkowaniu. Poszkodowany wskutek działalności górniczej nie ma możliwości sprzeciwienia się prowadzeniu eksploatacji górniczej.

Odpowiedzialność przedsiębiorcy za skutki eksploatacji górniczej ma charakter odpowiedzialności deliktowej, a do naprawiania szkód będących następstwem eksploatacji zgodnie z art. 145 ustawy prawo geologiczne i górnicze mają zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego.

Mając na uwadze treść opinii biegłego z zakresu budownictwa sporządzonej w sprawie, sąd uznał, że żądanie naprawienia szkody poprzez zasądzenie na rzecz powódki wartości technicznej budynku jest uzasadnione. Takiego wyboru naprawienia szkody dokonała powódka.

Wartość techniczna budynku powódki i innych elementów infrastruktury (wartość odtworzeniowa, z uwzględnieniem stopnia zużycia technicznego dotyczącego całości nakładów) wynosi według stanu na 2021r: 615.752,67 zł brutto. Wartość ta stanowi wysokość szkody powódki .

Taką też kwotę w oparciu o przepis art. 144 ust. 1 p.g.g. zasądzono na jej rzecz.

O odsetkach od zasądzonej kwoty orzeczono w oparciu o przepis art. 481 k.c. Powódka żądanie odsetkowe sprecyzowała ostatecznie w piśmie opatrzonym datą 6.08.2025r (k.239) Sąd żądanie odsetkowe uznał za zasadne częściowo. Wymagalność w zakresie kwoty 465.253,60 zł nastąpiła z dniem następnym po doręczeniu odpisu pozwu, co nastąpiło 30.11.2022r (k.57). Pozwana popadła w zwłokę bowiem znając wartość roszczenia i mając możliwość jego oceny (zwłaszcza, że powódka w toku postępowania ugodowego przedłożyła pozwanej kosztorys szkody), nie spełniła roszczenia. Zasadność roszczenia została w toku procesu potwierdzona opinią biegłego. Od kwoty 465.253,60 zł sąd zasądził więc odsetki od dnia 1.12.2022 roku do dnia modyfikacji roszczenia czyli do dnia 6.08.2025r. Sąd uznał za zasadne żądanie odsetkowe od kwoty 615.752,67 zł za okres od dnia następnego po doręczeniu stronie pozwanej odpisu pisma powódki z 6.08.2025r. (co nastąpiło 20.08.2025r k.245)– od tego dnia bowiem pozwana pozostawała w zwłoce; wcześniejszej daty wymagalności tego roszczenia powódka nie wykazała.

Niezależnie od powyższych uwag co do wymagalności roszczenia zauważyć należy, iż powódka nie wykazała by przedprocesowo dokonała stanowczego wezwania do zapłaty określonej kwoty pieniężnej, co mogłoby spowodować wymagalność roszczenia.

O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 100 k.p.c., stosunkowo je rozdzielając wedle wyników procesu, Powódka utrzymała się z żądaniem w 85,63%. Łączne koszty stron wyniosły 26.617 zł, z czego na powódkę przypada 10.800 zł (koszty zastępstwa prawnego wg taryfy), natomiast na pozwanego przypada 15.817 zł (koszty zastępstwa prawnego wg taryfy, zaliczka na biegłego 5.000 zł).

Na podstawie art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nakazano pobranie nieuiszczonych kosztów sądowych od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa (w proporcjonalnej części uwzględniającej wynik procesu). Na koszty sądowe podlegające pobraniu złożyły się opłata od pozwu (kwota 35.954 zł) oraz nie pokryte zaliczką wydatki na wynagrodzenie biegłego (7.652,98 zł). Łączne wydatki wyniosły 12.652,98 zł, zaś pozwana uiściła zaliczkę w wysokości 5.000 zł – pobraniu z tego tytułu zatem podlegało brakujące 7.652,98 zł.

SSO Andrzej Kieć