Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Gliwicach

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 stycznia 2024 roku

Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:	SSO Wojciech Hajduk
Protokolant:	Sandra Conrad

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2024 roku w Gliwicach

sprawy z powództwa J. B., M. S. (1), I. B. oraz małoletniego I. W., małoletniej I. W. reprezentowanych przez matkę H. H.

przeciwko (...) z siedzibą w W.

o zapłatę

1.  zasądza od pozwanego (...) z siedzibą
w W. na rzecz powoda J. B. kwotę 260.418,81 złotych ( dwieście sześćdziesiąt tysięcy czterysta osiemnaście złotych i osiemdziesiąt jeden groszy)
z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 10 stycznia 2024 roku,

2.  zasądza od pozwanego (...) z siedzibą
w W. na rzecz powódki M. S. (1) kwotę 260.418,81 złotych ( dwieście sześćdziesiąt tysięcy czterysta osiemnaście złotych i osiemdziesiąt jeden groszy)
z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 10 stycznia 2024 roku,

3.  w pozostałym zakresie powództwo oddala,

4.  zasądza od pozwanego solidarnie na rzecz powodów kwotę 11.800 złotych ( jedenaście tysięcy osiemset złotych) tytułem kosztów procesu.

SSO Wojciech Hajduk

IC 1749/22 UZASADNIENIE

W ostatecznie ukształtowanym żądaniu powodowie J. B. i M. S. (2), I. B. oraz małoletni I. W. (1) i małoletnia I. W. (2) reprezentowani przez matkę H. K. w pozwie przeciwko (...) SA w W. domagali się zasądzenia od pozwanego na rzecz J. B. i M. S. (2) kwoty po 260.418,81zł na każdego z nich z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 26.07.2022r [pismo powodów z 7.03.2023r k-105,, postanowienie o zawiadomieniu o toczącym się postepowaniu w trybie art. 195§1i2kpc k-147, pismo powodów z 3.07.2023 k-159].

Uzasadnili, że w dniu 15.03.2006 r. zawarli z pozwanym, umowę kredytu hipotecznego nr (...) (...) na kwotę 310.120CHF na okres do 1.03.2021r. Przyznana kwota kredytu została przeznaczona na zakup budynku mieszkalnego oraz na jego remont. Nie mieli możliwości negocjowania ani w zakresie wyboru sposobu uruchomienia kredytu, sposobu spłat rat kapitałowo-odsetkowych. Zostało przerzucone na nich jako konsumentów ryzyko kursowe oraz ryzyko dowolnego kształtowania kursu wymiany waluty. Nie wyjaśniono im mechanizmów ustalania kursu waluty przez bank, ani nie poinformowano o ryzyku walutowym. Postanowienia umowy nie zostały uzgodnione indywidualnie. Umowa jest sprzeczna z naturą stosunku prawnego i zasadami współżycia społecznego, naruszono zasadę walutowości, jak też dobre obyczaje i interesy konsumentów. Zarzucili naruszenie art. 69 ust. 1 prawa bankowego oraz abuzywność postanowień umownych §5 ust 3i 4, §13ust.7 umowy. Powoduje to nieważność umowy w rozumieniu art. 58kc. W dniu 4.03.2021r. spłacili cały kredyt łącznie 1.275.861,21zł. Na mocy wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach Ośrodka Zamiejscowego w Rybniku z 4.06.2007r. (...) rozwiązano małżeństwo przez rozwód małżeństwo J. B. i I. B., a ugodą sądową zawartą przed Sądem Rejonowym w Jastrzębiu Zdroju z dnia 26.06.2008r. sygn. akt I Ns 184/08 dokonano podziału ich majątku wspólnego. J. B. przyznano 1/4 część nieruchomości nabytej środków pozyskanych z umowy spornego kredytu. Umową majątkową małżeńską z dnia 10.03.2009r. zniesiono wspólność majątkową małżeńską między M. S. (1) i jej mężem Z. S. jednocześnie tym samym akcie notarialnym Z. S. darował M. S. (1) swój udział w nieruchomości finansowanej ze spornego z kredytu [kopia ugody przed SR w Jastrzębiu Zdroju k-108-109; akt notarialny z 10.03.2009 (...) sporządzony przez notariusza K. M. k-110-111].

Pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości. Zarzucił przedawnienie roszczenia oraz brak legitymacji czynnej łącznej. Zarzucił brak charakteru konsumenckiego umowy. Zaprzeczył, aby umowa była nieważna i aby umowa zawierała klauzule abuzywne. Powodowie sami wybrali kredyt w CHF, nie byli namawiani do zawarcia umowy, byli poinformowani o ryzyku kursowym, mieli opcję spłaty w walucie obcej z rachunku walutowego lub technicznego. Wysokość kursów waluty CHF ustalana przez bank odpowiadała kursom rynkowym i nie naruszała dobrych obyczajów.

STAN FAKTYCZNY

W dniu 15.03.2006r Z. i M. S. (1) pozostający we wspólności majątkowej małżeńskiej oraz J. i I. małżonkowie B. jako konsumenci zawarli z pozwanym, umowę o kredyt hipoteczny denominowany do waluty CHF nr (...) (...) na kwotę 310.120,00CHF na okres do 1.03.2021r. oprocentowany stawką LIBOR. Celem kredytowania było sfinansowanie zakupu i remontu budynku mieszkalnego w S. (...) na działkach (...) od dotychczasowych właścicieli P. I. i E. I.. Kupujący wiedzieli, że w nieruchomości był prowadzony wcześniej pensjonat. Dom miał około 650m ^{( 2)} i 12 pokoi. W czasie gdy nabywali nieruchomość nie służył już do tej działalności. Kupujący od lat przyjaźnili się. Ich zamiarem było wykorzystanie nieruchomości do własnych celów rekreacyjnych, a także dla znajomych. M. i Z. S. nie wykluczali również użyczenia części nieruchomości (kilku pokojów) swojemu synowi A., by ten mógł je wynajmować. Inicjatorami zakupu byli M. S. (1) i J. B.. Powódka M. S. (1) prowadziła biuro rachunkowe w C., jej mąż był rolnikiem rencistą. J. B. był rolnikiem i prowadził gospodarstwo rolne, a jego żona prowadziła zakład fryzjerski. Wszystkie formalności zostały przeprowadzone oddziale (...) w Ż., zajmowała się nimi M. S. (1). Kupującym nie przekazano szczegółowej informacji o ryzyku kursowym i nie wyjaśniono wpływu wahań kursowych na wysokość kapitału do spłaty i raty kredytowej , nie przedstawiono symulacji obrazujących takie zmiany, nie poinformowano o możliwości spłaty w walucie kredytu. Nie mieli świadomości, o możliwości jakiegokolwiek negocjowania warunków umowy, nie zostali o tym poinformowani, nie poinformowano o dotychczasowym kształtowaniu się kursu CHF. Żadne postanowienia umowne nie były indywidualnie uzgadniane z wyjątkiem tych, które dotyczyły wysokości kredytu i czasu spłaty. Umowa została sporządzona na podstawie wzorca banku, wskazano w niej min. że kwota kredytu – na finansowanie zobowiązań w kraju zostanie wypłacona w walucie polskiej, według kursu kupna dewiz obowiązującego w (...) (wg aktualnej Tabeli kursów) w dniu realizacji zlecenia płatniczego. Spłata nastąpi w miesięcznych ratach annuitetowych w drodze potrącania przez bank z rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego kredytobiorców, potrącanie środków z rachunku w walucie polskiej następuje w wysokości stanowiącej równowartość kwoty raty w walucie wymienialnej wg obowiązującego w (...) SA w dniu wymagalności kursu sprzedaży dla dewiz (aktualnej Tabeli kursów) [umowa § 2 pkt1, §5 pkt 3 i4; §6; §12 pkt 1-2; §13pkt1i7 k-75v-77].

Pomimo że troje z czworo kupujących prowadziło działalność gospodarczą, nie zawierali umowy kupna nieruchomości w ramach prowadzenia działalności gospodarczej, ani z zamiarem wykorzystania jej do własnej działalności. Mieli dobrą sytuację finansową, nieruchomość podobała im się, stanowiła lokatę kapitału, chcieli ją wykorzystywać dla własnego użytku. Zakładali, że część mogą przekazać A. S. (1) dla jego ewentualnej przyszłej działalności gospodarczej. Zakupem zajmowali się M. S. (1) i J. B., powódka I. B. brała udział jedynie w podpisaniu umowy, nie była szczególnie zainteresowana nieruchomością, nie partycypowała w kosztach jej utrzymania [zeznania powódki M. S. (1) i powoda J. B. oraz ich oświadczenia złożone na rozprawie w dniu 25.10.2023].

W lipcu 2006r. A. S. (2) zarejestrował działalność gospodarczą w zakresie prowadzenia obiektów noclegowych, gastronomii, za zgodą kupujących przeprowadził się do zakupionego domu w S. i zameldował się pod tym adresem. Propozycja rozpoczęcia działalności gospodarczej wyszła od jego matki M. S. (1). Została złożona jakiś czas po zakupie nieruchomości. A. S. (3) w niej zamieszkał, zajął remontem. Wszyscy uzgodnili, że 4-5 pokoi zostanie wydzierżawionych A. S. (2) na potrzeby jego prowadzenia działalności, reszta nieruchomości służyła do użytku właścicieli. Stan taki trwał kilka lat. Następnie A. S. (2) przejął większą część pokoi na potrzeby swojej działalności. Zawsze pozostawały przynajmniej dwa pokoje wolne na potrzeby współwłaścicieli. W 2021 zakończył działalność w tej nieruchomości, obecnie pensjonat prowadzi powód J. B.. Zarówno powódka M. S. (1) jak i J. B. od dochodów z umowy dzierżawy z M. S. (3) odprowadzali podatek VAT, do czego byli zobowiązani jako osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą opodatkowane tym podatkiem. Obowiązek ten dotyczył wszystkich dochodów niezależnie czy były powiązane z działalnością gospodarczą [zeznania powódki M. S. (1) k-124-126 i powoda J. B. k-126-127 oraz ich oświadczenia złożone na rozprawie w dniu 25.10.2023, zeznania świadka A. S. (2) k-206-207, kopia CIDG A. S. (2) k- 73-74, oferty wynajmu pokoi w gościńcu k-132-140, umowa dzierżawy z 10.07.2026 k-199, umowa dzierżawy z 1.07.2088 k-200] .

Wyrokiem Sądu Okręgowego w Gliwicach Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku z 4.06.2007r. (...) rozwiązano przez rozwód małżeństwo J. B. i I. B., a ugodą sądową zawartą przed Sądem Rejonowym w Jastrzębiu Zdroju z dnia 26.06.2008r. sygn. akt I Ns 184/08 dokonano podziału ich majątku wspólnego. J. B. przyznano 1/4 część nieruchomości nabytej środków pozyskanych z umowy spornego kredytu. Kredyt spłacał jedynie J. B.. Umową majątkową małżeńską z dnia 10.03.2009r. M. S. (1) Z. S. znieśli wspólność majątkową małżeńską i jednocześnie w tym samym akcie notarialnym Z. S. darował M. S. (1) swój udział w nieruchomości finansowanej ze spornego z kredytu. Kredyt spłacała M. S. (1) [kopia ugody przed SR w Jastrzębiu Zdroju k-108-109; akt notarialny z 10.03.2009 (...) sporządzony przez notariusza K. M. k-110-111]. W dniu 4.01.2013 zmarł Z. S.. Spadek po nim odziedziczyli wnukowie I. W. (2) i I. W. (1) wobec odrzucenia spadku przez żonę M. S. (1) i syna A. S. (2) [akt zgonu k-142, protokoły przyjęcia oświadczeń o odrzuceniu spadku k-142-143 i 144-145].

Kredyt został spłacony 4.03.2021r. przez M. S. (1) i J. B. po połowie z ich osobistych majątków [zgodne oświadczenia]. Powodowie M. S. (1) i J. B. w 2019r. dowiedzieli się z mediów, że umowy kredytów indeksowanych i denominowanych do waluty obcej mogą zawierać klauzule abuzywne skutkujące nieważnością umowy. Zdecydowali się kontynuować spłacanie kredytu by uniknąć ewentualnych negatywnych konsekwencji związanych z zaprzestaniem spłaty, nie byli pewni, że ich umowa zawiera takie klauzule. Jednocześnie poszukiwali kancelarii prawnej, która dokona oceny umowy. Decydowali się na proces niezwłocznie po otrzymaniu opinii prawnej potwierdzające istnienie niedozwolonych klauzul umownych [oświadczenia powodów złożone na rozprawie 25.10.2023 k-187].

Powyższy stan faktyczny ustalono w oparciu o powołane wyżej dokumenty oraz spójne zeznania świadka A. S. (2), powodów M. S. (1) i J. B.. Zeznania świadków U. K. i J. F. miały drugorzędne znaczenie, jako pracownice banku nie zajmowały się klientami, nie miały kontaktu z powodami, nie pamiętały procedur obowiązujących w banku.

Przedłożone dokumenty w formie elektronicznej na płycie CD k-80 nie mają znaczenia dla oceny sprawy, zawierają wzorzec umowy, folder z informajcą o ryzyku kursowym i stopy procentowej, z żadnego dokumentu, czy zeznań nie wynika by folder był doręczony kupującym, a zeznania temu zaprzeczają.

Rozpoznanie powództwa wymaga przesłankowego ustalenia ważności lub nieważności umowy. Skutkuje to współuczestnictwem koniecznym po stronie powodowej wszystkich kredytowbiorców (lub ich następców prawnych). W sytuacji przesłankowego uznania nieważności umowy kredytu i uwzględnienia żądania, bank może wystąpić z żądaniem regresowym o zwrot kapitału bądź z innymi roszczeniami przeciwko każdemu współkredytobiorcy (lub następcy prawnemu). Z tego względu skutki dotyczą niepodzielnie wszystkich osób zawierających umowę, niezależnie od aktualnej sytuacji rodzinnej i majątkowej kupujących bądź ich następców. Postanowieniem z dnia 10.05.2023 na zasadzie art. 195§1i2kpc zawiadomiono o toczącym się procesie I. B. oraz małoletnich I. i I. W. reprezentowanych przez matkę H. K.. Pomimo, że umowa została wykonana, a roszczenie pozwu obejmuje jedynie żądanie zapłaty, udział w umowie jest konieczny.

ROZWAŻANIA PRAWNE

Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. prawo bankowe przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Należy wskazać, że w świetle utrwalonego poglądu w orzecznictwie i doktrynie, umowy kredyt indeksowany do waluty obcej były, w czasie zawarcia spornej umowy, dopuszczalne w świetle zasady swobody zawierania umów z art. 353 ^{( 1 )}kc. Pozwany zarzucił, że powodowie nie mają statusu konsumentów, gdyż kredytobiorcy zawarli umowę z zamiarem prowadzenia w kupowanej nieruchomości działalności gospodarczej, co powoduje, że norma art. 385 ^{( 1 )}§1kc nie ma zastosowania. Zarzut ten wymaga rozważenia w pierwszej kolejności. W okolicznościach sprawy należy uznać, że kredytobiorcy działali jako konsumenci, pomimo że troje z nich prowadziło działalność gospodarczą. Przede wszystkim należy wskazać, że osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, zawierająca poza swoją branżą umowę z profesjonalistą, ma status konsumenta i ze względu na brak koniecznej wiedzy i kompetencji, którą dysponuje kontrahent będący profesjonalistą w określonej branży, powinna - jako słabszy uczestnik obrotu - korzystać ze wzmożonej ochrony prawnej [min SN w wyroku IICSKP 254/22, II CSKP 914/22). W świetle orzecznictwa ETS art. 2 lit. b dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że w celu ustalenia, czy dana osoba jest objęta zakresem pojęcia 'konsumenta' w rozumieniu tego przepisu, a w szczególności, czy gospodarczy cel umowy kredytu zawartej przez tę osobę jest tak ograniczony, że nie jest on dominujący w ogólnym kontekście tej umowy (C 570/21 pkt 53 i pk2 sentencji).

Żaden z kredytobiorców nie wykorzystywał zakupionej nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej, sam zakup był dokonany poza branżami ich działalności i nie był powiązany z tymi działalnościami, co powoduje że kupujących należy traktować jako konsumentów ( rolnictwo, fryzjerstwo, usługi księgowe). Co więcej inicjatywę zakupu nieruchomości przejawiali jedynie M. S. (1) i J. B., a ich bezpośrednim głównym zamiarem był cel rekreacyjny. Zgoda kupujących na ewentualne przyszłe wynajęcie części nieruchomości A. S. (2) i umożliwienia mu prowadzenia w niej działalności gospodarczej, nie przekreśla konsumenckiego charakteru umowy. Również fakt odprowadzania podatku VAT od dochodów z tytułu najmu części nieruchomości nie decyduje o charakterze umowy kredytu. Obowiązek odprowadzania tego podatku przez M. S. (1) i J. B. był niezależny od źródła dochodu i jego powiązania z działalnością gospodarczą. Okoliczność, że obecnie w całej nieruchomości prowadzony jest pensjonat nie ma znaczenia, bowiem charakter czynności prawnej ocenia się wg czasu jej zawarcia.

Analiza spornej umowy kredytu przez pryzmat art. 385 ¹ §1kc prowadzi do wniosku, że w nie doszło do jej skutecznego zawarcia z uwagi na rażące naruszenie interesów powoda jako konsumenta poprzez niekorzystne ukształtowanie ich sytuacji ekonomicznej na skutek nieusprawiedliwionej i niekorzystnej dysproporcji praw i obowiązków. Zgodnie z art. 385 ¹ §1kc postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

W pierwszym rzędzie należy dokonać oceny czy umowa zawierała niedozwolone postanowienia, jaki miały charakter, czy określały główne świadczenia stron.

Powód w pierwszej kolejności zarzucił, że zawarte w umowie, klauzule ryzyka walutowego (klauzule ustalania kursu wymiany) są abuzywne. W tym względzie należy zwrócić uwagę na treść następujących wyroków Trybunału Sprawiedliwości: z 30 kwietnia 2014r C-26/13; z 20 września 2017 r. C-186/16; z 20 września 2018r. C-51/17; z 14 marca 2019 r. C-118/17 oraz z dnia 3 października 2019 r. C-260/18. Orzeczenia te zapadły na tle umów kredytu zawartych z konsumentami i zawierających ryzyko walutowe (kredytu indeksowanego, denominowanego lub wprost kredytu walutowego). W ocenie TSUE nie jest możliwe odrywanie klauzuli ryzyka walutowego (wyrażonej czy to przez indeksację czy też denominację) od mechanizmu przeliczania waluty krajowej na walutę obcą i Trybunał Sprawiedliwości konsekwentnie kwalifikuje klauzule dotyczące ryzyka wymiany, do których zalicza także sposób ustalania kursu wymiany, jako klauzule określające główny przedmiot umowy kredytu. W wyroku z 20 września 2017r. C-186/16 dokonał wykładni art. 4 ust 2 dyrektywy Rady 93/13 z 5.04.1993r. W uzasadnieniu wyroku C- 260/18 (pkt 44 wyroku)Trybunał ponownie potwierdził swoje stanowisko w odniesieniu do kredytu indeksowanego, że klauzule dotyczące ryzyka wymiany określają główny przedmiot umowy. Orzeczenia te są wiążące dla Sądu Polskiego. Stosując prounijną wykładnię art. 385 ¹ § 1 k.c. w zw. z art. 4 i 6 art. dyrektywy 93/13 przyjęto więc, że kwestionowane przez powodów postanowienia umowy kredytu, które wprowadzają ryzyko kursowe (ryzyko wymiany) przez mechanizm denominacji, stanowią klauzulę określającą główne świadczenia stron ( essentialia negotii). Tym samym w dalszym etapie rozważań, w świetle art. 385 ¹ §1kc, konieczna jest ocena czy określone w spornej umowie i stanowiące główne świadczenia stron klauzule ryzyka walutowego zostały sformułowane w sposób jednoznaczny, co skutkowałoby związaniem stron umową.

Umowa kredytowa w §5 pkt 4 i 5; § 13 pkt 7; §19 pkt 1i2, a także w § 22 zastrzega warunki ustalania kursu waluty do przeliczenia świadczenia do kompetencji banku odsyłając do kursów walut zawartych w "Tabeli kursów”. Prawo Banku do ustalania kursu waluty nie doznaje żadnych umownych ograniczeń w postaci skonkretyzowanych, obiektywnych kryteriów zmian stosowanych kursów walutowych. Bank swobodnie ustalał, według tylko sobie znanych zasad, kursy walut, mając nieograniczone prawo kształtowania raty. Jest to równoznaczne z prawem dowolnego kształtowania wysokości świadczeń głównych (wysokości raty i całej należności) w czasie trwania stosunku prawnego. Co prawda kwota udzielonego kredytu została wyrażona w CHF i tym samym została określona jednoznacznie. Jednakże na skutek tego, że bank jednostronnie narzucił wypłatę kredytu w PLN wg ustalonego przez siebie kursu oraz przede wszystkim spłatę kredytu w ratach po przeliczeniu ich na PLN, wg ustalanego przez siebie kursu, powód nie znał i nie mógł ustalić wysokości głównego świadczenia, które ma spłacić ani wysokości raty. Odmienne twierdzenia nie zostały wykazane. Nie wynikają z żadnego dokumentów złożonych do sprawy, ani z zeznań świadków. Tym samym nie można mówić o jednoznacznym określeniu głównego świadczenia. Umowa powoduje swoistą nierówność informacyjną stron. Kredytobiorcy jako konsumenci, na podstawie treści umowy, w chwili jej zawarcia, nie byli w stanie oszacować całości kwoty, którą będą musieli spłacić w przyszłości, a o poziomie zadłużenia ratalnego [wysokości raty], dowiadywali się dopiero w związku z podjęciem odpowiedniej sumy z rachunku. Jest to nie do zaakceptowania, w tym zakresie umowa kształtuje jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco narusza ich interesy w rozumieniu art. 385 ¹kc. Dodatkowym naruszeniem dobrych obyczajów i rażącym naruszeniem usprawiedliwionych interesów powodów jako konsumentów jest zastrzeżenie dwóch różnych kursów wymiany: kursu kupna dla przeliczenia wypłaconego przez bank kredytu, zaś kursu sprzedaży dla obliczania rat spłacanego kredytu. Powoduje to nieuzasadnione korzyści kosztem konsumenta i narusza równorzędność stron umowy przez nierównomierne rozłożenie uprawnień i obowiązków między partnerami stosunku obligacyjnego. Bank naruszył obowiązek rzetelnego poinformowania konsumenta. Powinien przedstawić pełną informację umożliwiającą podjęcie racjonalnej decyzji o długofalowych skutkach, w tym przedstawić wahania kursów wymiany i ryzyko związane z zaciągnięciem kredytu w walucie obcej, klarownie wyjaśnić, jak na wysokość raty kredytu wpłynęłaby silna deprecjacja kursu waluty krajowej, a także wyjaśnić, że ryzyko kursowe z ekonomicznego punktu widzenia może okazać się trudne do udźwignięcia w przypadku dewaluacji waluty. Pouczenie takie nie miało miejsca. Powód nie miał realnej możliwości oddziaływania na treść postanowień umownych, nie zostały indywidualnie uzgodnione. Argumentacja odwołująca się do faktycznego stosowania kursów nie odbiegających od rynkowych nie ma znaczenia dla oceny abuzywności postanowień umownych. Ocena jest niezależna od sposobu wykonywania umowy. Powoduje to, że umowa stron nie wiąże. Skutek nieważności nie został również zniwelowany przez nowelę art. 69 Pr. bank wprowadzająca z dniem 26 sierpnia 2011 roku regulację wyrażoną w ust. 2 pkt 4a tej ustawy. Ustawa weszła w życie po zawarciu umowy.

Oceny prawnej umowy nie zmienia okoliczność, że kredyt został spłacony. Umowa została wykonana wobec świadomości, że jej niespłacanie może skutkować negatywnymi konsekwencjami ze strony banku, np spowoduje wystąpienie z roszczeniami o zapłatę. Powodowie poszukiwali pomocy prawnej w dochodzeniu swoich roszczeń i gdy ją uzyskali wytoczyli powództwo, byli przekonani o abuzywności postanowień umownych, lecz spłacali raty chcąc uniknąć procesu sądowego. Nie może to wykluczać ustalenia nieważności umowy, bowiem stawiałoby w gorszej sytuacji konsumentów, którzy spłacili świadczenia z wadliwej (nieważnej) umowy. Można przytoczyć stanowisko ETS, że w przypadku braku skutecznej kontroli potencjalnie nieuczciwego charakteru warunków danej umowy nie można zagwarantować poszanowania praw przyznanych przez dyrektywę 93/13 (wyrok TS z dnia 13 września 2018 r., Profi Credit Polska, C-176/17, pkt 62 i przytoczone tam orzecznictwo). Szczególną rolę pełnią sądy, które jako podmiot trzeci, niezależny od stron umowy, mogą zrównoważyć nierówność między konsumentem, a przedsiębiorcą poprzez przez aktywną interwencję (por. wyrok TS z 4 czerwca 2020 r., Kancelaria Medius, C-495/19, pkt 36). Należy więc stwierdzić, że kontrola może również nastąpić po spełnieniu umowy.

W sprawie nie będzie miał zastosowania przepis art. 411 pkt 1 kc według którego nie można żądać zwrot świadczenia nienależnego jeżeli spełniający je wiedział, że nie był do świadczenia zobowiązany, chyba że spełnienie nastąpiło z zastrzeżeniem zwrotu albo w celu uniknięcia przymusu lub w wykonaniu nieważnej czynności prawnej. Kredyt był spłacany w przekonaniu, że umowa jest prawidłowa i nie zawiera niedozwolonych postanowień umownych, powodowie nie wiedzieli więc, że nie byli zobowiązani do spełnienia, a w efekcie spełnili świadczenie z warunkowo bezskutecznej czynności prawnej, więc miała charakter umowy ważnej. Również art. 411pkt 4 kc nie ma zastosowania. Według tego przepisu nie można żądać zwrotu świadczenia nienależnego, jeżeli zostało spełnione zanim wierzytelność stała się wymagalna. Przypadki, w których podstawa świadczenia jest nieważna, nie są objęte zakazem unormowania art. 411 pkt 4 k.c., co pozwala na zwrot kwot nienależnie wpłaconych. Przepis art. 411 pkt 4 k.c. nie ma w ogóle zastosowania do świadczenia nienależnego, gdyż dotyczy zobowiązań istniejących, acz niewymagalnych (min. SN postanowienie z 6.07.2021 IIICZP 41/20; SA w Gdańsku w wyroku z 30.11.2021 IACa 625/21).

Powodowie poinformowani przez Sąd na rozprawie w dni u 25.10.2023. o obowiązkach i możliwych negatywnych konsekwencjach związanych z ustaleniem nieważności umowy oświadczyli, że nie chce jej utrzymania w mocy. Skoro nie doszło do skutecznego zawarcia umowy z uwagi na naruszenie normy art. 385 ¹ §1kc żądanie zapłaty

Do rozliczeń stron zastosowanie znajdą przepisy art. 405-411kc regulujące bezpodstawne wzbogacenie. Zgodnie z art. 405kc kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe zwrotu jej wartości. Obowiązkiem stron umowy kredytu jest wzajemne zwrócenie świadczeń. Roszczenia stron mają charakter odrębny (niezależny), co oznacza, że nie ulegają automatycznie wzajemnej kompensacji i konsument może żądać zwrotu w całości spłaconych rat kredytu niezależnie od tego, czy i w jakim zakresie jest dłużnikiem banku z tytułu zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty kredytu. [uchwała SN z 7.05.2021 IIICZP 6/21]. Powodowie domagają się zasądzenia na rzecz M. S. (1) i J. B. kwoty po 260.418,81 złotych Żądanie jest uzasadnione bowiem oni spłacali kredyt z własnych majątków i jesynie względem nich bank jest wzbogacony.

Zarzut przedawnienia roszczenia jest bezzasadny. W sytuacji żądania przesłankowego ustalenia nieważności umowy konsumenckiego kredytu indeksowanego/denominowanego do waluty obcej i zwrotu bezpodstawnego wzbogacenia z tytułu nienależnie uiszczonych rat, całkowita bezskuteczność umowy kredytu staje się trwała (definitywna) wtedy, gdy należycie poinformowany o niedozwolonym charakterze postanowienia (bez którego umowa nie może wiązać) i jego konsekwencjach konsument nie wyraził świadomej i wolnej zgody na postanowienie, a jeżeli utrzymanie umowy jest możliwe po jej uzupełnieniu - sprzeciwił się temu uzupełnieniu [uchwała SN z 7.05.2021 IIICZP 6/21]. Tym samym dopiero z tym momentem można mówić o wymagalności roszczenia i rozpoczęciu biegu przedawnienia. Przy spłaceniu umowy początku biegu przedawnienia można upatrywać się w chwili spłaty. Kredyt spłacono w 2021r. tym samym zarzut jest bezzasadny

W świetle powyższego w pkt1 i 2 na zasadzie art. 405kc uwzględniono żądanie zapłaty. O odsetkach orzeczono na zasadzie art. 481kc, zasądzono je od dnia wyrokowania. Całkowita bezskuteczność umowy kredytu staje się trwała (definitywna) wtedy, gdy należycie poinformowany o niedozwolonym charakterze postanowienia (bez którego umowa nie może wiązać) i jego konsekwencjach konsument nie wyraził świadomej i wolnej zgody na postanowienie, a jeżeli utrzymanie umowy jest możliwe po jej uzupełnieniu - sprzeciwił się temu uzupełnieniu [uchwała SN z 7.05.2021 IIICZP 6/21]. Powodów poinformowano na rozprawie w dniu 29.03.2023r i 25.10.2023 i wtedy wyrazili swoje stanowisko. Tym samym odsetki należą się od wyrokowania. W pkt 3 oddalono powództwo co do odsetek w pozostałym zakresie. W pkt 4 na zasadzie art. 98 kpc zasądzono koszty postepowania opłatę od pozwu i wynagrodzenie pełnomocnika wg minimalnej stawki.