Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Gliwicach

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 4 listopada 2025 roku

Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:	SSO Tadeusz Trojanowski
Protokolant:	protokolant sądowy Monika Atałap

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2025 roku w Gliwicach

sprawy z powództwa (...) z siedzibą w W.

przeciwko D. C., B. C.

o zapłatę

1.  oddala powództwo;

2.  zasądza od powoda na rzecz pozwanego D. C. kwotę 5417 (pięć tysięcy czterysta siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia prawomocności wyroku;

3.  zasądza od powoda na rzecz pozwanej B. C. kwotę 5417 (pięć tysięcy czterysta siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia prawomocności wyroku.

SSO Tadeusz Trojanowski

Sygn. akt I C 1740/24

UZASADNIENIE

Wyroku z dnia 4 listopada 2025 roku

Powód (...) w W. wniósł o zasądzenie od pozwanych D. C. i B. C. kwoty 485.122,75 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 8 listopada 2024 r. tytułem zwrotu świadczenia w postaci kapitału kredytu wypłaconego na podstawie umowy nr (...) z dnia 29 września 2006 r., ewentualnie zasądzenia powyższej kwoty w częściach równych po 242.561,37 zł od każdego z pozwanych ze wskazanymi odsetkami. Niezależnie od powyższego domagał się także zasądzenia solidarnie od pozwanych kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Powód wniósł nadto o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy z powództwa pozwanych, aktualnie rozpoznawanej przez Sąd Okręgowy w Warszawie (sygn. akt XXVIII C 6210/23), w której podniesiono zarzut nieważności umowy kredytu.

Uzasadniając swoje stanowisko, powód wskazał, że strony zawarły umowę kredytu, na podstawie której bank wypłacił pozwanym kapitał w wysokości 485.122,75 zł, a pozwani dokonywali spłat rat zgodnie z harmonogramem. Pozwani wystąpili jednak w odrębnym procesie z żądaniem stwierdzenia nieważności umowy, co przesądza o konieczności zawieszenia niniejszego postępowania do czasu jego prawomocnego rozstrzygnięcia. Zdaniem powoda, niezależnie od wyniku tamtej sprawy, w razie ustalenia nieważności umowy pozwani zobowiązani są do zwrotu otrzymanego od banku kapitału, gdyż skutkiem nieważności umowy jest obowiązek rozliczenia świadczeń spełnionych bez podstawy prawnej na zasadach przewidzianych w art. 410 § 1 k.c. w zw. z art. 405 k.c.

Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów procesu. Wskazali, że roszczenie powoda jest przedwczesne, ponieważ sprawa o stwierdzenie nieważności umowy kredytu pozostaje w toku przed Sądem Okręgowym w Warszawie, a powód wciąż traktuje umowę jako ważną i oczekuje jej wykonywania. Dodatkowo podnieśli zarzut przedawnienia. Ewentualnie zgłosili zarzut potrącenia kwoty w łącznej wysokości 485.122,75 zł z roszczeniem powoda o zwrot kapitału w kwocie 485.122,75 zł.

W toku procesu Sąd Okręgowy w Gliwicach postanowieniem z dnia 15 stycznia 2025 r. zawiesił postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia sprawy o ustalenie nieważności umowy kredytu (XXVIII C 6210/23). Po uprawomocnieniu się wyroku stwierdzającego nieważność umowy, postępowanie w niniejszej sprawie zostało podjęte postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2025 r.

Na rozprawie w dniu 4 listopada 2025 r. pełnomocnicy stron podtrzymali dotychczasowe stanowiska. Pełnomocnik pozwanych podał, że strona pozwana nie otrzymała żadnego pisma z banku po złożeniu oświadczenia o potrąceniu. Pełnomocnik powoda wskazał, że bank uznaje oświadczenie o potrąceniu częściowo za nieskuteczne w tym na pewno w zakresie skapitalizowanych odsetek za opóźnienie z pkt 6 oświadczenia.

Sąd ustalił.

W dniu 29 września 2006 r. D. C. i B. C. zawarli z powodem umowę kredytu (...) nr (...) (...). Zgodnie z jej treścią bank udzielił pozwanym kredytu w kwocie 202.683,41 CHF na zakup nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem jednorodzinnym położonej w B..

Bank uruchomił kredyt i środki zostały wypłacone w następujących transzach: w dniu 31 października 2006 r. w wysokości 29.088,25 CHF co stanowiło równowartość 69.622,73 PLN, w dniu 31 października 2006 r. w wysokości 173.595,16 CHF co stanowiło równowartość 415.500,02 PLN.

Pozwani rozpoczęli spłatę zobowiązania zgodnie z harmonogramem i dokonywali spłat rat kapitałowo–odsetkowych. Do października 2022 r. uiścili na rzecz powodowego banku łącznie 540.900,84 zł.

D. C. i B. C. w 2022 roku wytoczyli przeciwko powodowi powództwo o ustalenie nieważności wyżej opisanej umowy kredytu i zapłatę (sprawa XXVIII C 6210/23). W związku z wątpliwościami co do ważności umowy w toku postępowania pismem z dnia 18 września 2022 r. bank wezwał kredytobiorców do spłaty kapitału w wysokości 485.122,75 PLN. Natomiast pismem z dnia 28 listopada 2022 r. kredytobiorcy wezwali bank do zwrotu środków pobranych przez bank w wysokości 545.445,71 PLN.

Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Warszawie ustalił, że umowa kredytu mieszkaniowego (...) (...) jest nieważna i zasądził od banku na rzecz kredytobiorców łącznie 76.958,27 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 16 grudnia 2022 r. Wyrok z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi banku 31 stycznia 2025 r. od wydanego orzeczenia nie została złożona apelacja, zatem wyrok się uprawomocnił.

Pismem z dnia 13 lutego 2025 r. pozwani złożyli oświadczenie o potrąceniu kwoty w łącznej wysokości 485.122,75 zł tytułem roszczenia:

1.  o zwrot bezpodstawnie uiszczonych w walucie PLN w okresie od dnia 5 grudnia 2006 roku do dnia 7 grudnia 2020 roku rat kapitałowo-odsetkowych – kwota 465.942,57 zł;

2.  o zwrot bezpodstawnie uiszczonej w walucie PLN składki z tytułu ubezpieczenia od czasu ustanowienia zabezpieczenia kredytu pobranej w dniu 25 października 2006 roku – kwota 282,61 zł;

3.  o zwrot bezpodstawnie uiszczonych w walucie PLN składek z tytułu ubezpieczenia kredytowanego wkładu finansowego pobranych w dniach 25 października 2006 roku i 26 października 2011 roku – kwota 3.982,54 zł;

4.  o zwrot bezpodstawnie uiszczonych w walucie PLN opłat dodatkowych za wysłanie zawiadomienia pobranych w okresie od 4 listopada 2008 roku do 7 grudnia 2010 roku i w dniu 11 czerwca 2012 roku – kwota 229,72 zł;

5.  o zwrot bezpodstawnie uiszczonej w walucie PLN opłaty dodatkowej za wydanie zaświadczenia pobranej w dniu 29 września 2022 roku – kwota 50,00 zł;

6.  o zwrot części skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty wskazanej w ust. 1 powyżej, za okres od dnia 6 grudnia 2022 roku do dnia 7 listopada 2024 roku – kwota 16.635,31 zł,

z roszczeniem Banku o zwrot kwoty kredytu w wysokości 485.122,75 zł wypłaconej na podstawie nieważnej umowy kredytu mieszkaniowego (...)

Opisany stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o powołane wyżej dowody w postaci dokumentów, które podlegały zaliczeniu w poczet materiału dowodowego na zasadzie art. 243 ² k.p.c. Prawdziwość oraz autentyczność dokumentów nie została zakwestionowana przez żadną ze stron.

Sąd zważył.

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności rozważenia wymagał podniesiony przez pozwanych zarzut przedawnienia. Zarzut ten okazał się bezzasadny, gdyż dopiero prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2024 r., jednoznacznie przesądził o nieważności umowy kredytu zawartej między stronami. Do tego momentu nie istniała prejudykatywna podstawa do żądania przez bank zwrotu kapitału w reżimie kondykcji wynikającej z art. 410 k.c. w zw. z art. 405 k.c. Dopiero z chwilą prawomocnego ustalenia nieważności umowy stało się możliwe określenie terminu wymagalności wzajemnych roszczeń stron.

Pozwani podnosili również zarzut przedwczesności pozwu. Ten zarzut również nie zasługiwał na uwzględnienie. Pozew został wniesiony 16 grudnia 2024 r., a więc w dacie wydania przez Sąd Okręgowy w Warszawie wyroku w sprawie prejudycjalnej, jednak jeszcze przed jego uprawomocnieniem. Zważyć należy, że w aktualnym stanie prawnym i orzeczniczym banki – jako strona zobowiązana do zwrotu świadczeń w razie nieważności umowy – znajdują się w sytuacji, w której dla ochrony własnych interesów zmuszone są wytaczać powództwa o zwrot kapitału, aby nie narażać się na zarzut przedawnienia. Z tego względu działanie powoda polegające na wniesieniu pozwu jednocześnie z wnioskiem o zawieszenie postępowania nie może być traktowane jako przedwczesne.

Natomiast decydujące dla rozstrzygnięcia okazało się podniesione przez pozwanych oświadczenie o potrąceniu. Zgodnie z art. 498 § 1 k.c., gdy dwie osoby są względem siebie jednocześnie wierzycielami i dłużnikami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelnością drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub innym organem państwowym. Skutek potrącenia określa art. 498 § 2 k.c., zgodnie z którym obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.

W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że potrącenie ma charakter czynności materialnoprawnej o skutku podobnym do spełnienia świadczenia. Jego funkcją jest uproszczenie rozliczeń pomiędzy stronami stosunku prawnego i uniknięcie konieczności dwustronnego spełniania świadczeń. Potrącenie stanowi zatem swoistą formę wykonania zobowiązania – po złożeniu skutecznego oświadczenia prowadzi do umorzenia wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej.

Warunkiem skuteczności potrącenia jest, aby wierzytelności były wzajemne, jednorodzajowe, wymagalne i zaskarżalne. W niniejszej sprawie wszystkie te przesłanki zostały spełnione. Po stronie banku istniała wierzytelność o zwrot kapitału kredytu, zaś po stronie pozwanych wierzytelność o zwrot świadczeń nienależnych spełnionych na podstawie nieważnej umowy kredytu. Obie wierzytelności miały charakter pieniężny, były wymagalne oraz mogły być dochodzone przed sądem.

Należy również wskazać, że potrącenie – jako instytucja prawa materialnego – ma charakter jednostronnej czynności prawnej, dochodzącej do skutku przez samo złożenie drugiej stronie oświadczenia woli (art. 499 k.c.). Dla skuteczności potrącenia nie jest konieczna zgoda wierzyciela ani akceptacja sądu. Wystarczające jest złożenie oświadczenia drugiej stronie w sposób, który umożliwia zapoznanie się z jego treścią. W niniejszej sprawie pozwani złożyli oświadczenie o potrąceniu już w dniu 13 lutego 2025 r., a więc bezpośrednio po prawomocnym zakończeniu sprawy prejudycjalnej i po powzięciu przez nich wiedzy o powstaniu stosunku kondykcyjnego. Oświadczenie to obejmowało kwotę 485.122,75 zł, odpowiadającą roszczeniu powoda w niniejszej sprawie.

Co istotne oświadczenie o potrąceniu zostało złożone niezwłocznie, bank nie zakwestionował go skutecznie oraz brak jest jakiegokolwiek dokumentu, z którego wynikałoby, że powód odmówił uznania potrącenia, jedyny podniesiony przez pełnomocnika powoda zarzut częściowej bezskuteczności w zakresie skapitalizowanych odsetek z pkt 6 oświadczenia o potrąceniu jest gołosłowny, niewykazany żadnym dowodem.

Kwoty wskazane w oświadczeniu o potrąceniu znajdują uzasadnienie w dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy oraz w treści umowy i zestawieniu spłaty. Skutek potrącenia ma charakter wsteczny (ex tunc) i następuje z dniem, w którym spełnione zostały przesłanki ustawowe, a więc z dniem, gdy obie wierzytelności stały się wymagalne. W konsekwencji, skoro wierzytelność banku z tytułu zwrotu kapitału oraz wierzytelność pozwanych o zwrot świadczeń nienależnych były wymagalne, to dokonane potrącenie doprowadziło do ich wzajemnego umorzenia.

W świetle art. 498 § 1 i 2 k.c. wskutek złożonego oświadczenia doszło do umorzenia wzajemnych wierzytelności. Skoro więc roszczenie powoda zostało w całości skompensowane, brak było podstaw do przyjęcia, że po stronie pozwanych powstał stan opóźnienia w spełnieniu świadczenia, który mógłby uzasadniać naliczenie odsetek ustawowych (art. 481 § 1 k.c.).

Na ocenę zasadności roszczenia powoda wpływ miało prawomocne rozstrzygnięcie wydane w sprawie o sygn. XXVIII C 6210/23. Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Warszawie ustalił nieważność spornej umowy kredytu, a apelacja od tego orzeczenia nie została wniesiona. Prawomocne orzeczenie ma moc wiążącą (art. 365 § 1 k.p.c.) i stanowi prejudykat w niniejszym postępowaniu.

Skoro umowa kredytu została prawomocnie uznana za nieważną, powodowy bank musiał liczyć się z tym, że dochodzenie roszczeń z tej umowy będzie wiązało się z obowiązkiem ponoszenia kosztów. Potrącenie stanowi jeden z prawem przewidzianych sposobów realizacji kondykcji w sporach frankowych, a skoro wierzytelność banku została w całości skompensowana, powództwo podlegało oddaleniu jako pozbawione podstaw.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy. Powództwo zostało oddalone w całości, wobec czego powód jako strona przegrywająca obowiązany jest zwrócić pozwanym poniesione przez nich koszty procesu. Na koszty te złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika procesowego pozwanych w wysokości 10.800 zł, ustalone według § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz koszty pełnomocnictwa w wysokości 34 zł. Mając na uwadze, że pozwani pozostają w związku małżeńskim, a ich obrona była tożsama i wspólna, Sąd – zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą – rozdzielił te koszty po połowie, zasądzając od powoda na rzecz każdego z pozwanych kwotę po 5.417 zł.

SSO Tadeusz Trojanowski