Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Gliwicach

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 października 2025 roku

Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:	SSO Andrzej Kieć
Protokolant:	protokolant sądowy Marta Kentnowska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2025 roku w Gliwicach

sprawy z powództwa (...)

przeciwko R. F. (1)

o zapłatę

1.  oddala powództwo;

2.  zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 5.400 zł (pięć tysięcy czterysta) tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

SSO Andrzej Kieć

Sygn. Akt IC 1527/23

UZASADNIENIE

Powód (...) wniósł o zasądzenie od na jego rzecz od pozwanego R. F. (1) kwoty 120.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi o dnia 31 października 2023 r. tytułem zwrotu nominalnej kwoty kapitału wypłaconego stronie pozwanej oraz o zmianę wysokości świadczenia pieniężnego w postaci wypłaconej kwoty kapitału (waloryzacji sądowej) i zasądzenie od pozwanego dodatkowo kwoty 20.560,82 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi o dnia 31 października 2023 r. nadto wniósł o zasądzenie kosztów procesu.

W uzasadnieniu podał, iż strony zawarły umowę kredytu nr (...) z dnia 3 kwietnia 2008 r., na mocy której powód wypłacił pozwanemu kwotę 120.000 zł kapitału kredytu. Pozwany wniósł przeciwko bankowi powództwo przed tutejszym sądem pod sygnaturą IC 620/20, powołując się na trwałą bezskuteczność (nieważność) umowy. Z uwagi na to powód wezwał pozwanego do rozliczenia pismem z dnia 16.10.2023r, skutkiem czego roszczenie powoda stało się wymagalne dnia 31.10.2023r

Pozwany R. F. (1) wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów procesu. Podniósł, iż roszczenie powoda o zwrot kwoty 120.000 zł wygasło wskutek dokonanego przez pozwanego potrącenia w dniu 9.02.2023r. Z ostrożności procesowej podniósł zarzut przedawnienia roszczenia. Wskazał, iż pozwany spłacił kapitał kredytu w wysokości 120.000 zł a treść rozstrzygnięcia sądu w sprawie sygn. IC 620/20, niezaskarżona przez pozwanego, spowodowała powstanie sytuacji zbliżonej do rozstrzygnięcia w duchu tzw. teorii salda. Odnośnie roszczenia dotyczącego waloryzacji pozwany podniósł, iż jest całkowicie bezzasadne.

Pismem procesowym z dnia 10 maja 2024r powód cofnął częściowo pozew- w zakresie żądania waloryzacji i zapłaty kwoty 20.560,82 zł, skutkiem czego postanowieniem z dnia 3 lipca 2024r sąd postępowanie w tym zakresie umorzył; postanowienie stało się prawomocne.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Powodowy bank (jego poprzednik prawny) zawarł z R. F. (1) umowę kredytu nr (...) z dnia 3 kwietnia 2008 r., na mocy której powód wypłacił pozwanemu kwotę 120.000 zł kapitału kredytu. (dowody: umowa kredytu k.26-28, zaświadczenie banku z 27.09.2023r k.5).

Przed Sądem Okręgowym w Gliwicach toczyło się postępowanie pod sygnaturą IC 620/20, w którym R. F. (1) wniósł o zasądzenie od (...) na jego rzecz kwoty 10.884,06 CHF zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi o dnia 29 lipca 2020 r. oraz o ustalenie bezskuteczności (niewiążącego charakteru) klauzul zawartych w § 2 ust. 1 umowy i §7 ust. 4, § 9 ust. 2 pkt 1, §13 ust. 7 i § 21 ust. 3 Regulaminu, w ramach zawartej przez strony umowy kredytu nr (...) z dnia 3 kwietnia 2008 r. Jako żądanie ewentualne powód domagał się ustalenia nieistnienia stosunku prawnego w postaci zawartej pomiędzy stronami umowy kredytu nr (...) z dnia 3 kwietnia 2008 r. ze względu na nieważność umowy i zasądzenie od pozwanej na jego rzecz kwoty 39.697,68 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 29 lipca 2020 r.

W uzasadnieniu żądania głównego powód wskazał, że umowa kredytu zawarta pomiędzy nim a poprzednikiem prawnym pozwanej spółki zawiera klauzule abuzywne, których bezskuteczny charakter upoważnia go do żądania zwrotu spełnionych na ich podstawie świadczeń w CHF jako nienależnych, a umowa winna być wykonywana dalej z pominięciem wyeliminowanych klauzul, jako umowa, której przedmiotem jest kredyt w złotych polskich, oprocentowany według wskaźnika LIBOR.

W uzasadnieniu żądań ewentualnych powód wskazywał, że umowa, w przypadku nieuwzględnienia powództwa głównego, powinna zostać oceniona jako czynność prawna nieważna, bowiem jego zobowiązanie do spłaty kredytu było nieznane co do kwoty w chwili zawarcia umowy na skutek wprowadzenia do niej przez Bank mechanizmu indeksacji. Powód oświadczył, że klauzule indeksacyjne zawarte w umowie należy uznać za niedozwolone z uwagi na jednostronne uprawnienie Banku do kształtowania treści stosunku prawnego, co skutkuje ich bezskutecznością wobec niego jako konsumenta. Powołując się na nieważność umowy domagał się zasądzenia zwrotu części kwot zapłaconych Bankowi w sposób nienależny.

Wyrokiem z dnia 15 września 2021 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach:

1.  oddalił powództwo w zakresie żądania głównego;

2.  ustalił nieistnienie stosunku prawnego w postaci umowy kredytu hipotecznego
nr (...) zawartej w dniu 3 kwietnia 2008 roku pomiędzy R. F. (1) a (...)
w (...) ze względu na nieważność umowy;

3.  oddalił powództwo ewentualne w zakresie żądania zapłat;

4.  koszty procesu pomiędzy stronami wzajemnie znosi.

W motywach do wyroku Sąd Okręgowy wskazał, że uznał za zasadne tylko roszczenie o ustalenie nieważności umowy.

Powództwo główne oddalono ze względu na to, iż opierało się na założeniu, że możliwym jest wyeliminowanie z umowy klauzul indeksacyjnych.

Powództwo ewentualne, w zakresie obejmującym żądanie ustalenia nieważności umowy kredytu, mające formalną podstawę w treści art. 189 k.p.c., zostało uwzględnione.

Natomiast powództwo w zakresie obejmującym żądanie zapłaty oddalono. Nie odnalazł Sąd Okręgowy dostatecznej podstawy do uwzględnienia roszczenia w treści art. 410 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c. Sąd wskazał, że pogląd lansowany przez powoda, sprowadzający się do założenia, że sam fakt spełnienia nienależnego świadczenia uzasadnia z jego strony roszczenie kondykcyjne, uznał za błędny; rozliczenie winno nastąpić zgodnie z tzw. teorią salda. Należy mieć bowiem na uwadze, że nienależne świadczenie pozwanego Banku (120.000 zł) przekracza wartość spełnionego nienależnie świadczenia ze strony powoda. Nie sposób w takiej sytuacji uznać pozwanego Banku za bezpodstawnie wzbogaconego kosztem powoda, kiedy to po jego stronie występuje wzbogacenie na skutek dokonanych przesunięć majątkowych. Mając powyższe na względzie Sąd Okręgowy w ramach powództwa ewentualnego uwzględnił powództwo o ustalenie nieważności umowy, a powództwo o zapłatę oddalił.

Apelację od powyższego wyroku w części uwzględniającej powództwo o ustalenie i orzekającej o kosztach postępowania wniosła strona pozwana, która domagała się jego zmiany poprzez oddalenia powództwa i przyznanie jej kosztów procesu.

Wyrokiem z dnia 2 listopada 2023r (sygn. V ACa 556/21) Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił apelację pozwanego banku i orzekł o kosztach procesu.

(dowody: wyrok SO w Gliwicach z 15.09.2021r wraz z uzasadnieniem, wyrok SA w Katowicach z 2.11.2023r wraz z uzasadnieniem).

Pismem z dnia 16.10.2023r powód wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 120.000 zł tytułem zwrotu wypłaconego kapitału kredytu w terminie do 30.10.2023r (dowód: pismo k.30-33).

Pismem z dnia 9.02.2024r pozwany R. F. (1) złożył wobec powodowego banku oświadczenie o potrąceniu swojej wierzytelności w wysokości 144.442,31 zł z wierzytelnością banku w kwocie 120.000 zł., skutkiem czego wierzytelności umorzyły się do wysokości wierzytelności niższej. (dowód: oświadczenie o potrąceniu k.67-70, korespondencja k.71-74).

Powyższy stan faktyczny sąd ustalił na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. Wiarę dowodom z dokumentów sąd dał albowiem ich prawdziwość nie została zaprzeczona.

Sąd pominą wnioskowany dowód z przesłuchania strony pozwanej, uznając, iż całokształt istotnych faktów wynika z pozostałych dowodów; brak jest potrzeby przeprowadzania dowodu stron, który to dowód ma charakter subsydiarny.

Sąd zważył co następuje:

Powództwo w podtrzymywanym zakresie sąd uznał za niezasadne. Powodowy bank złożył pozew w dniu 11.12.2023r (data stempla pocztowego), zatem już po prawomocnym zakończeniu postępowania toczącego się pomiędzy stronami pod sygnaturą IC 620/20 (wyrok Sądu Apelacyjnego oddalającego apelację banku do wyroku Sądu Okręgowego z dnia 15 września 2021r. zapadł w dniu 2 listopada 2023r.).

Sąd uznał żądanie dotyczące zwrotu wypłaconego przez bank kapitału za niezasadne albowiem bank pozostawał w posiadaniu spłaconej w ramach spłaty kredytu przez powoda kwoty 120.000 zł a powód nie dochodził sądownie zwrotu ze strony banku świadczeń uiszczonych w ramach płatności na poczet nieważnej umowy kredytu. Podkreślić przy tym należy, iż R. F. (1) będący powodem w sprawie sygn. IC 620/20 nie zaskarżył wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach, który oddalił jego żądania zapłaty z uwagi na zastosowanie do rozliczeń tzw. teorii salda.

Zgodnie przy tym z wyrokiem TSUE z dnia 19 czerwca 2025r C-396/24, art. 7 ust.1 dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty.

Powodowy bank, będąc zatem w posiadaniu kwot uiszczonych przez pozwanego w ramach wykonywania nieważnej umowy kredytu (spłaconej kwoty kapitału kredytu), nie posiada słusznego uprawnienia do dochodzenia od kredytobiorcy kwoty kapitału kredytu.

Niezależnie od powyższego, pismem z dnia 9.02.2024r pozwany R. F. (1) złożył wobec powodowego banku oświadczenie o potrąceniu swojej wierzytelności w wysokości 144.442,31 zł z wierzytelnością banku w kwocie 120.000 zł., skutkiem czego wierzytelności umorzyły się do wysokości wierzytelności niższej. Wierzytelności obu stron były wymagalne (wierzytelność pozwanego R. F. została potwierdzona w korespondencji banku przesłanej mailowo – k.72) i przedstawione do potrącenia zgodnie z art. 498 kc.

Pozwany zarzut przedawnienia roszczenia banku podnosił w odpowiedzi na pozew jedynie z ostrożności procesowej; zarzut ten był zresztą niezasadny biorąc pod uwagę, iż powód wystąpił z pozwem przed upływem 3-letniego terminu przedawnienia, który winien być liczony od daty upadku ważności umowy kredytowej (co w nie budzący wątpliwości sposób nastąpiło dopiero z dniem wydania przez Sąd Okręgowy wyroku z dnia 15 września 2021r ustalającego nieważność umowy).

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. i obciążono nimi stronę powodową jako stronę przegrywającą. Powód uległ z żądaniem zarówno w zakresie żądania dotyczącego kapitału kredytu, jak i co do żądania dotyczącego waloryzacji tego kapitału (cofniętego w toku procesu) Na zasądzone koszty składa się wynagrodzenie pełnomocnika procesowego określone w myśl § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za adwokackie.

SSO Andrzej Kieć