Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Gliwicach

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 stycznia 2023 roku

Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:	SSO Wojciech Hajduk

po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2023 roku w Gliwicach

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa R. Ś., M. Ś.

przeciwko (...) z siedzibą w G.

o ustalenie i zapłatę

1.  ustala, że stosunek prawny wynikający z umowy kredytu hipotecznego z dnia 31 sierpnia 2007. Nr (...) zawartej pomiędzy powodami R. Ś., M. Ś. oraz (...) w G. nie istnieje wobec nieważności tej umowy

2.  zasądza od pozwanego (...) w G. na rzecz powodów jako wierzycieli solidarnych kwotę 180.263,69zł (sto osiemdziesiąt tysięcy dwieście sześćdziesiąt trzy złote i 69/100) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 20 stycznia 2023r.

3.  w pozostałym zakresie powództwo oddala

4.  zasądza od pozwanego na rzecz powodów kwotę 6.400zł (sześć tysięcy czterysta złotych) tytułem kosztów procesu

Sygnatura akt I C 669/21

UZASADNIENIE

Powodowie B. Ś. i M. Ś. w ostatecznie sprecyzowanym żądaniu wnieśli o zasądzenie od pozwanego kwoty 180.263,69 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwoty 71.454,22zł od dnia 2.08.2019r. oraz od kwoty 108.809,47zł od dnia następnego po dniu doręczenia pozwanemu pisma rozszerzającego powództwo z dnia 28.05.2021 [k-472-479] tytułem zwrotu nienależnych świadczeń spełnionych przez powodów w okresie od 12.03.2010 r. do dnia 13.05.2019 r. na podstawie umowy kredytu nr (...) z dnia 31 sierpnia 2007 roku pomiędzy powodami a pozwanym, nadto zażądali ustalenia nieistnienia pomiędzy stronami stosunku prawnego wynikającego z ww. umowy kredytu. W uzasadnieniu pozwu podnieśli, że sporna umowa zawiera klauzule abuzywne pociągające za sobą nieważność całej umowy i konieczność zwrotu na rzecz kredytobiorców świadczeń uiszczonych w wyniku jej wykonywania. Roszczenie oparto na zarzucie abuzywności poszczególnych klauzul umownych dotyczących indeksacji kwoty kredytu. Powodowie powołali się na naruszenie przez bank obowiązków informacyjnych i dobrych obyczajów.

Pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości. Zaprzeczył, aby umowa zawierała klauzule niedozwolone lub aby była nieważna. Zaprzeczył również, aby naruszył spoczywający na nim obowiązek informacyjny i aby miał możliwość dowolnego kształtowania wysokości kursów waluty, a umowa była sprzeczna z dobrymi obyczajami oraz zasadami współżycia społecznego.

USTALENIA FAKTYCZNE

W dniu 5 września 2007 roku powodowie zawarli z poprzednikiem prawnym pozwanego z (...) z siedzibą w G. umowę kredytu nr (...) ( umowa k.33 i nast.), na mocy której Bank udzielił im kredytu w kwocie 220.211,20 zł, indeksowanego kursem CHF. Spłata miała następować w 240 równych miesięcznych ratach [§1pkt1-5 k-230]. Zgodnie z § 1 umowy na kwotę kredytu składa się: kwota pozostawiona do dyspozycji kredytobiorcy w wysokości 217.400 zł przeznaczona na realizację celu określonego w ust. 2 oraz koszty z tytułu ubezpieczenia od ryzyka utarty pracy opisanego w §13, w wysokości 2.611,20 zł oraz koszty z tytułu opłaty sądowej należnej za wpis hipoteki opisanej w §12 ust.1 w wysokości 200 zł. W dniu wypłaty saldo jest wyrażone w walucie do której indeksowany jest kredyt według kursu kupna waluty do której indeksowany jest kredyt, podanego w Tabeli kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielonych przez (...) opisanej szczegółowo w §17, następnie saldo walutowe przeliczone jest dziennie na złote polskie według kursu sprzedaży waluty do której indeksowany jest kredyt, podanego w tabeli kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez (...) bank S.A. opisanej szczegółowo w §17. W myśl §7ust.2 umowy wypłata środków z kredytu następuje na wskazany przez kredytobiorcę rachunek w banku krajowym. Każdorazowo wypłacana kwota złotych polskich zostanie przeliczona na walutę, do której indeksowany jest kredyt według kursu kupna waluty kredytu podanego w Tabeli kursów kupna/sprzedaży, obowiązującym w Banku w dniu dokonania wypłaty.

Zgodnie z §10 ust 6 i 11 rozliczenie każdej wpłaty dokonanej przez kredytobiorcę miało następować według kuru sprzedaży waluty, do której jest indeksowany kredyt, podanego w tabeli kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez (...) (...) S.A. obowiązującego w dniu wpływu środków do Banku, a na wniosek kredytobiorcy możliwe było również dokonanie przewalutowania. Paragraf 17 umowy precyzował zasady tworzenia kursów przeliczeniowych i stanowił, iż do rozliczania transakcji wypłat i spłat kredytów stosowane są odpowiednio kursy kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez (...) walut zawarte w ofercie Banku, obowiązujące w dniu dokonania transakcji. Z § 17 ust 2 wynika, że kurs kupna określa się jako średnie kursy złotego do danych walut ogłaszane w tabeli kursów średnich NBP minus marża kupna. Z kolei z § 17 ust. 3 wynika, że kursy sprzedaży określa się jako średnie kursy złotego do danych walut ogłaszane w tabeli kursów średnich NBP plus marża sprzedaży. Do wyliczenia kursów kupna/ sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez (...) stosuje się kursy złotego do danych walut ogłaszane w tabeli kursów średnich NBP w danym dniu roboczym, skorygowane o marże kupna/sprzedaży (...) (...). Obowiązujące w danym dniu kursy określane są przez Bank po godzinie 15.00 poprzedniego dnia roboczego i wywieszane są w siedzibie Banku oraz publikowane na jego stronie internetowej. W §11 ust 3 wskazano, że postanowienia umowy zostały indywidualnie uzgodnione (§1, §7ust.2, §10ust6i11, 11ust3, §12 ust.1, §13 i §17 umowy, k.33-41). Do zawarcia umowy doszło gdy powodowie poszukiwali środków na sfinansowanie remontu ich nieruchomości. Wszystkie formalności zostały przeprowadzone w firmie pośredniczącej (...). Zaproponowano im kredyt indeksowany do CHF argumentując, że jest popularny i bardzo korzystny z uwagi na niższa ratę niż w przypadku kredytu złotowego. Pomimo zapisu §11ust 3 umowy, nie mieli świadomości, o możliwości jakiegokolwiek negocjowania warunków umowy, nie zostali o tym poinformowani, nie poinformowano o dotychczasowym kształtowaniu się kursu CHF. Żadne postanowienia umowne nie były indywidualnie uzgadniane z wyjątkiem tych, które dotyczyły wysokości kredytu i czasu spłaty. Poinformowano powodów, że otrzymają kredyt w złotówkach i będą spłacali w złotówkach. Wraz z wnioskiem kredytowym w dniu 20.06.2027 podpisali oświadczenia, że przedstawiono im ofertę w kredytu hipotecznego w PLN, że wybrali kredyt w walucie obcej, będą uprzednio poinformowanymi o ryzykach związanych z zaciągnięciem kredytu hipotecznego w walucie obcej, nadto że zostali poinformowani o ryzyku stopy procentowej w przypadku kredytów o zmiennej stopie procentowej. Pośrednik kredytowy nie przekazał jednak informacji w tym zakresie, nie wyjaśnił wpływu wahań kursowych na wysokość kapitału do spłaty i raty kredytowej, nie przedstawił symulacji obrazujących takie zmiany, nie poinformował o możliwości spłaty w walucie kredytu. W czasie zawierania umowy powód był zatrudniony na podstawie umowy o pracę, do 1.05.2005 prowadził działalność gospodarczą, którą wtedy zawiesił. Przed podpisaniem umowy powodowie ją przeczytali, nie zadawali pytań. Kredyt wypłacono [zeznania powoda R. Ś. k-635-637, zeznania powódki M. Ś. k-637-638; wniosek kredytowy k- 217-220, oświadczenia k- 223 i 224, oświadczenie o zatrudnieniu powoda we wniosku kredytowym k-218, wnioski o wypłatę transz k-246-251].

W dniu 22.07.2019 r. skierowali do banku reklamację, w której zażądali wypłaty na ich rzecz kwoty 73.268,14 zł tytułem nienależnie pobranych rat kapitałowo-odsetkowych w wyższej wysokości niż rzeczywiście powinien spłacić, wskazując jednocześnie, które postanowienia uznać należy za abuzywne (reklamacja z dnia 22.07.2019 r. k. 47 i nast.) W odpowiedzi, pismem z dnia 1.08.2009 r. pozwany nie uwzględnił roszczeń powodów (pismo z dnia z dnia 1.08.2009 r. k. 54 i nast. ).W okresie od zawarcia umowy do dnia 15.06.2020 r. powodowie dokonali łącznych spłat na kwotę 251.590,89 zł.

Powyższy stan faktyczny oparto na dokumentach i zeznaniach powodów. Zeznania świadków E. C. i B. J. mają drugorzędne znaczenie bowiem osoby te nie miały kontaktu z powodami, nie brały udziału w rozmowach. Zeznania świadków dotyczą min. mechanizmów finansowych oraz obowiązków pracowników banku w zakresie udzielania informacji klientom w oderwaniu od konkretnej sytuacji powodów, sposobu przedstawienia im oferty i okoliczności zawarcia umowy [ksero protokołu zeznań E. C. w sprawie prowadzonej przez SO w Gdańsku sygn. IC1708/19 k-433-436 oraz w sprawie prowadzonej przez SO W Lublinie IC 84/20 k-439-443 440; kserokopia zeznań świadka B. J. złożonych na piśmie w sprawie prowadzonej przez SO w Gliwicach IC519/19 k-618-622]. Opinie prawne dołączone do akt [k-568-610] nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia, generalnie przedstawiają poglądy i interpretacje przepisów związanych z kredytami denominowanymi i indeksowanymi. Podobnie przedstawione uzasadnienia wyroków Sądów [k-320-369] dotyczą odmiennych stanów faktycznych.

ROZWAŻANIA PRAWNE

Okoliczność, że pozwany jest następcą prawnym (...) (...) pozostaje poza sporem. Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. prawo bankowe przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Należy wskazać, że w świetle utrwalonego poglądu w orzecznictwie i doktrynie, umowy o kredyty indeksowane do waluty obcej były, w czasie zawarcia spornej umowy, dopuszczalne w świetle zasady swobody zawierania umów z art. 353 ^{( 1 )}kc. Analiza spornej umowy kredytu przez pryzmat art. 385 ^{( 1 )}§1kc prowadzi do wniosku, że w nie doszło do jej skutecznego zawarcia z uwagi na rażące naruszenie interesów powodów jako konsumentów poprzez niekorzystne ukształtowanie ich sytuacji ekonomicznej na skutek nieusprawiedliwionej i niekorzystnej dysproporcji praw i obowiązków. Zgodnie z art. 385 ^{( 1 )}§1kc postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. W pierwszym rzędzie należy dokonać oceny czy umowa zawierała niedozwolone postanowienia umowne, jaki miały charakter, czy określały główne świadczenia stron. W tym względzie należy zwrócić uwagę na treść następujących wyroków Trybunału Sprawiedliwości: z 30 kwietnia 2014r C-26/13; z 20 września 2017 r. C-186/16; z 20 września 2018r. C-51/17; z 14 marca 2019 r. C-118/17 oraz z dnia 3 października 2019 r. C-260/18. Orzeczenia te zapadły na tle umów kredytu zawartych z konsumentami i zawierających ryzyko walutowe (kredytu indeksowanego, denominowanego lub wprost kredytu walutowego). W ocenie TSUE nie jest możliwe odrywanie klauzuli ryzyka walutowego (wyrażonej czy to przez indeksację czy też denominację) od mechanizmu przeliczania waluty krajowej na walutę obcą i Trybunał Sprawiedliwości konsekwentnie kwalifikuje klauzule dotyczące ryzyka wymiany, do których zalicza także sposób ustalania kursu wymiany, jako klauzule określające główny przedmiot umowy kredytu. W wyroku z 20 września 2017r. C-186/16 dokonał wykładni art. 4 ust 2 dyrektywy Rady 93/13 z 5.04.1993r. W uzasadnieniu wyroku C- 260/18 (pkt 44 wyroku)Trybunał ponownie potwierdził swoje stanowisko w odniesieniu do kredytu indeksowanego, że klauzule dotyczące ryzyka wymiany określają główny przedmiot umowy. Orzeczenia te są wiążące dla Sądu Polskiego. Stosując prounijną wykładnię art. 385 ^{( 1)} § 1 k.c. w zw. z art. 4 i 6 art. dyrektywy 93/13 przyjęto więc, że kwestionowane przez pozwanych postanowienia umowy kredytu, które wprowadzają ryzyko kursowe (ryzyko wymiany) przez mechanizm indeksacji, stanowią klauzulę określającą główne świadczenia stron ( essentialia negotii). Tym samym w dalszym etapie rozważań, w świetle art. 385 ^{( 1 )}§1kc, konieczna jest ocena czy określone w spornej umowie i stanowiące główne świadczenia stron klauzule ryzyka walutowego (§1pkt1, §7pkt2, §10pkt8, §17pkt1-4 umowy) zostały sformułowane w sposób jednoznaczny, co skutkowałoby związaniem stron umową.

Umowa kredytowa w §1pkt1, §7pkt2, §10pkt8, §17pkt1-4 uzależnia warunki waloryzacji świadczenia od kompetencji banku odsyłając do kursów walut zawartych w "Tabeli kursów" obowiązującej w banku. Prawo Banku do ustalania kursu waluty nie doznaje żadnych umownych ograniczeń w postaci skonkretyzowanych, obiektywnych kryteriów zmian stosowanych kursów walutowych. Bank swobodnie ustalał, według tylko sobie znanych zasad, kursy walut, mając nieograniczone prawo kształtowania raty. Jest to równoznaczne z prawem dowolnego kształtowania wysokości świadczeń głównych (wysokości raty i całej należności) w czasie trwania stosunku prawnego. Tym samym nie można mówić o jednoznacznym określeniu głównego świadczenia. Umowa powoduje swoistą nierówność informacyjną stron, na skutek której konsument dowiaduje się o poziomie zadłużenia ratalnego, już spłaconego w związku z podjęciem odpowiedniej sumy z jego rachunku. Jest to nie do zaakceptowania w świetle art. 385 ¹kc.

Dodatkowym naruszeniem dobrych obyczajów i rażącym naruszeniem usprawiedliwionych interesów pozwanych jako konsumentów jest zastrzeżenie dwóch różnych kursów wymiany: kursu kupna dla przeliczenia wypłaconego przez bank kredytu, zaś kursu sprzedaży dla obliczania rat spłacanego kredytu. Powoduje to nieuzasadnione korzyści kosztem konsumenta i narusza równorzędność stron umowy przez nierównomierne rozłożenie uprawnień i obowiązków między partnerami stosunku obligacyjnego.

Bank przede wszystkim naruszył obowiązek rzetelnego poinformowania konsumentów o ryzyku walutowym. Na etapie zawierania umowy powodowie nie zostali w ogóle pouczeni o ryzyku kursowym. Podpisane przez powodów oświadczenie z dnia 20.06.2007r.o zapoznaniu z ryzykami związanymi z zaciągnięciem kredytu hipotecznego w walucie obcej i ryzyku zmiennej stopy procentowej, nie zawiera żadnych informacji, jest blankietowe. Bank powinien przedstawić pełną informację umożliwiającą podjęcie racjonalnej decyzji o długofalowych skutkach, w tym przedstawić wahana kursów wymiany i ryzyko związane z zaciągnięciem kredytu w walucie obcej, klarownie wyjaśnić, jak na wysokość raty kredytu wpłynęłaby płynęłaby silna deprecjacja kursu waluty krajowej, a także wyjaśnić, że ryzyko kursowe z ekonomicznego punktu widzenia może okazać się trudne do udźwignięcia dla konsumenta w przypadku dewaluacji waluty. Okoliczności te nie miały miejsca. Powodowie nie mieli realnej możliwości oddziaływania na treść postanowień umownych, nie zostały indywidualnie uzgodnione. Zawarcie w umowie §13 ust 3 stwierdzającego, że postanowienia zostały indywidualnie negocjowane, nie zmienia oceny. Umowa jest obszerna, powodowie z oczywistych przyczyn koncentrowali się na najistotniejszych w ich ocenie warunkach dotyczących wysokości terminu, okresu spłaty, zabezpieczeń. Umowa jest obszerna została podpisana bez omówienia ze strony pośrednika bankowego, powodowie nie zapoznali się z nią wcześniej. Uniemożliwiało to powodom zwrócenie uwagi na ten zapis i zrozumienie jego znaczenia dla późniejszego dochodzenia roszczeń.

Stanowi to naruszenie dobrych obyczajów rozumianych jako normy polegające na nienadużywaniu w stosunku do słabszego uczestnika obrotu posiadanej przewagi ekonomicznej. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem przez działanie wbrew dobrym obyczajom należy rozumieć wprowadzenie do wzorca klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową stron, zaś rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję na jego niekorzyść praw i obowiązków wynikających z umowy (tak m.in. SN w wyrokach: z 19 marca 2007 r., III csk 21/06, z 29 sierpnia 2013r., i CSK 660/12 i z 13 sierpnia 2015 r., i CSK 611/14). Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. bank, traktujący konsumenta go w sposób sprawiedliwy i słuszny i uwzględniający jego prawnie uzasadnione roszczenia, nie mógłby racjonalnie się spodziewać, że konsument zaakceptowałby w ramach negocjacji klauzulę będącą źródłem braku równowagi stron. powoduje to rażące naruszenie interesów powodów (wyrok Sądu Najwyższego z 15 stycznia 2016 roku, I CSK 125/15). Argumentacja odwołująca się do faktycznego stosowania kursów nieodbiegających w wysokości od rynkowych nie ma znaczenia dla oceny abuzywności postanowień umownych, ocena jest niezależna od sposobu wykonywania umowy. wynika to zarówno z brzmienia art. 4 ust. 1 dyrektywy, jak i treści art. 385 ² k.c., oceny postanowień umownych należy dokonywać w świetle całokształtu umowy według stanu z chwili jej zawarcia.

Powoduje to, że umowa stron nie wiąże. Skutek nieważności nie został również zniwelowany przez nowelę art. 69 Pr. bank wprowadzająca z dniem 26 sierpnia 2011 roku regulację wyrażoną w ust. 2 pkt 4a tej ustawy. Ustawa weszła w życie po zawarciu umowy.

Okoliczność, że klauzula indeksacyjna powoda zawarta w §17 umowy odwołuje się do kursu NBP powiększonego o marżę banku, w niniejszej sprawie pozostaje bez znaczenia.

W wyroku z dnia 29.04.2021 IC 19/20 Europejski Trybunał Sprawiedliwości odniósł się do możliwości usunięcia elementu klauzuli indeksacyjnej kredytu hipotecznego dotyczącego marży. Trybunał wskazał, że wykładni art.6ust1 i art.7ust1 dyrektywy 93/13 należy dokonywać w ten sposób, że :

-z jednej strony nie stoją one na przeszkodzie temu, by sąd krajowy usunął jedynie nieuczciwy element warunku umowy zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem, w wypadku gdy odstraszający cel tej dyrektywy jest realizowany przez krajowe przepisy ustawowe regulujące korzystanie z niego, o ile element ten stanowi odrębne zobowiązanie umowne, które może być przedmiotem indywidualnej kontroli pod kątem nieuczciwego charakteru.

- z drugiej strony przepisy te stoją na przeszkodzie temu, by sąd odsyłający usunął jedynie nieuczciwy element warunku umowy zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem, jeżeli takie usunięcie sprowadzałoby się do zmiany treści tego warunku poprzez zmianę jego istoty, czego zbadanie należy do tego sądu.

Dopuszczalność usunięcia elementu klauzuli dotyczącego marży (§17 umowy) jednak nie ma znaczenia. W niniejszej sprawie decydujące dla oceny ważności umowy jest naruszenie obowiązku informacyjnego banku o ryzyku walutowym stanowiące naruszenie dobrych obyczajów i rażące naruszenie interesów powodów.

Na etapie zawierania umowy powodowie nie zostali w ogóle pouczeni o ryzyku kursowym.

Powodowało to rażące naruszenie ich interesów jako konsumentów poprzez niekorzystne ukształtowanie sytuacji ekonomicznej na skutek nieusprawiedliwionej i niekorzystnej dysproporcji praw i obowiązków z art. 385 ¹kc. Powodowie nie mieli rozeznania i na skutek zaniechania banku nie przewidywali konsekwencji ekonomicznych zawieranej umowy.

Klauzula indeksacyjna, do której bezpośrednio odnosi się obowiązek informacyjny banku, określa główne świadczenia stron. Zgodnie z art. 385 ¹ §1kc postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Abuzywność postanowień umownych dotyczących głównych świadczeń stron, gdy nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny skutkuje niezwiązaniem tą umową. Wobec niespełnienia obowiązku informacyjnego przez bank obecnie nie ma podstaw do ingerencji w klauzulę indeksacyjną poprzez usunięcie z niej marży banku (i pozostawienie jedynie kursu NBP). Nie zmieniłoby to okoliczności, że powodowie w chwili zawierania umowy nie mieli rozeznania i nie mogli przewidywać jej ekonomicznych konsekwencji. Powoduje niezwiązanie tą umową. Oceny prawnej nie zmienia zawarcie aneksów. Celem było podwyższenie kwoty kredytu.

Powodowie poinformowani przez Sąd na rozprawie w dniu 2.03.2022r. o możliwych negatywnych dla nich konsekwencjach związanych z ustaleniem nieważności umowy oświadczyli, że nie chcą jej utrzymania w mocy. Skoro nie doszło do skutecznego zawarcia umowy z uwagi na naruszenie normy art. 385 ¹ §1kc żądanie ustalenia nieważności umowy (nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy) jest uzasadnione.

Zgodnie z art. 189kpc powód może żądać ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa gdy ma w tym interes prawny. Interes prawny w ustaleniu występuje tylko wówczas gdy istnieje obiektywna potrzeba ochrony prawnej. Zgodnie z powszechnie przyjętym w doktrynie i orzecznictwie poglądem, interes prawny nie istnieje, gdy możliwe jest wytoczenie powództwa dalej idącego w swych skutkach. W niniejszej sprawie powodowie mają interes prawny w żądaniu ustalenia. Umowa została zawarta na 216 miesięcy, okres ten nie upłynął. Żądanie ustalenia jej nieważności, niezależnie od żądania zapłaty tytułem wzbogacenia, gwarantuje im pewność swojej sytuacji prawnej na przyszłość. Samo żądanie zapłaty, pomimo że przesłankowo ustalałoby nieważność umowy, nie gwarantowałoby takiej pewności prawnej.

Do rozliczeń stron zastosowanie znajdą przepisy art. 405-411k.c. regulujące bezpodstawne wzbogacenie. Zgodnie z art. 405kc kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe zwrotu jej wartości. Obowiązkiem stron umowy kredytu jest wzajemne zwrócenie świadczeń. Roszczenia stron mają charakter odrębny (niezależny), co oznacza, że nie ulegają automatycznie wzajemnej kompensacji i konsument może żądać zwrotu w całości spłaconych rat kredytu niezależnie od tego, czy i w jakim zakresie jest dłużnikiem banku z tytułu zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty kredytu. [uchwała SN z 7.05.2021 IIICZP 6/21].

Tym samym osoba wzbogacona zobowiązana jest do zwrotu korzyści. Żądanie zapłaty obejmowało świadczenia uiszczone na rzecz pozwanego od zawarcia umowy do 14.10.2021r. i jest uzasadnione.

W świetle oświadczeń powodów o przyjęciu spadku po zmarłym T. S. (1) i P. S. oraz przepisu art. 931kc powódce należy się łącznie 121.708,88zł, a powodowi 14.071,31zł. Po śmierci T. S. (1) kredyt spłacała powódka i za ten okres tylko względem niej bank jest wzbogacony.

Do sprawy nie będzie miał zastosowania przepis art. 411 pkt 1 kc według nie można żądać zwrot świadczenia nienależnego jeżeli spełniający je wiedział, że nie był do świadczenia zobowiązany, chyba że spełnienie nastąpiło z zastrzeżeniem zwrotu albo w celu uniknięcia przymusu lub w wykonaniu nieważnej czynności prawnej. Kredyt był spłacany w przekonaniu, że umowa jest prawidłowa i nie zawiera niedozwolonych postanowień umownych, powód nie wiedział więc, że nie był zobowiązany do spełnienia, a w efekcie spełnił świadczenie z nieważnej czynności prawnej. Również art. 411pkt 4 kc nie ma zastosowania. Według tego przepisu nie można żądać zwrotu świadczenia nienależnego, jeżeli zostało spełnione zanim wierzytelność stała się wymagalna. Przypadki, w których podstawa świadczenia jest nieważna, nie są objęte zakazem unormowania art. 411 pkt 4 k.c., co pozwala na zwrot kwot nienależnie wpłaconych. Przepis art. 411 pkt 4 k.c. nie ma w ogóle zastosowania do świadczenia nienależnego, gdyż dotyczy zobowiązań istniejących, acz niewymagalnych (min. SN postanowienie z 6.07.2021 IIICZP 41/20; SA w Gdańsku w wyroku z 30.11.2021 IACa 625/21). Również art. 411pkt2 nie ma zastosowania. Spełnienie nieważnego świadczenia na rzecz banku nie może być uznane za wypełnienie zasad współżycia społecznego, bank na skutek wykorzystania silniejszej pozycji czerpałby nieuzasadnione zyski względem powodów.

Wobec ustalenia niezwiązania stron umową opinia z zakresu bankowości i finansów T. S. (2) okazała się nieprzydatna.

W świetle powyższego na zasadzie art. na zasadzie art. 15zzs ^{( 2 )}ustawy z 2.03.2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych zamknięto rozprawę na posiedzeniu niejawnym i na mocy art. 189kpc w pkt 1 ustalono, że stosunek prawny wynikający z umowy kredytu nr (...) z dnia 31.08.2007r. zawartej pomiędzy powodami oraz (...) w G. nie istnieje wobec nieważności umowy. w pkt 2 uwzględniono żądanie zapłaty w zakresie roszczenia głównego. O odsetkach orzeczono na zasadzie art. 481kc, zasądzono je od dnia wyrokowania. Całkowita bezskuteczność umowy kredytu staje się trwała (definitywna) wtedy, gdy należycie poinformowany o niedozwolonym charakterze postanowienia (bez którego umowa nie może wiązać) i jego konsekwencjach konsument nie wyraził świadomej i wolnej zgody na postanowienie, a jeżeli utrzymanie umowy jest możliwe po jej uzupełnieniu - sprzeciwił się temu uzupełnieniu [uchwała SN z 7.05.2021 IIICZP 6/21]. Powodów poinformowano na rozprawie 202.03.2022r. Tym samym odsetki należą się od wyrokowania. W pkt 3 w pozostałej części powództwo co do odsetek oddalono jako bezzasadne. W pkt 4 na zasadzie art. 98 kpc zasądzono koszty postepowania opłatę od pozwu i wynagrodzenie pełnomocnika wg minimalnej stawki od pierwotnie zgłoszonego żądania.