Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Gliwicach

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 lutego 2022 roku

Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:	SSO Łucja Oleksy-Miszczyk
Protokolant:	Wioleta Motyczka

po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2022 roku w Gliwicach

sprawy z powództwa T. W., A. W.

przeciwko Gminie (...)

o zapłatę

1)  zasądza od pozwanej Gminy (...) na rzecz powodów T. W.
i A. W. solidarnie kwotę 223.371,31 (dwieście dwadzieścia trzy tysiące trzysta siedemdziesiąt jeden 31/100) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od następujących kwot:

- 219.771,31 (dwieście dziewiętnaście tysięcy siedemset siedemdziesiąt jeden 31/100) złotych od dnia 19 listopada 2021 roku;

- 3.600 (trzy tysiące sześćset) złotych od dnia 8 stycznia 2022roku;

2)  w pozostałej części powództwo oddala;

3)  zasądza od pozwanej na rzecz powodów solidarnie kwotę 11.000 (jedenaście tysięcy) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu;

4)  nakazuje pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego
w Gliwicach kwotę 13.300,71 (trzynaście tysięcy trzysta 71/100) złotych tytułem kosztów sądowych.

SSO Łucja Oleksy-Miszczyk

Sygnatura akt I C 547/19

UZASADNIENIE

Powodowie A. W. i T. W. wnieśli o nakazanie pozwanej Gminie (...) usunięcia wady fizycznej rzeczy nabytej tj. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w R. N., obejmującej działkę nr (...) poprzez zasypanie lunety szybowej szybu (...) znajdującego się na tej działce i zabezpieczenie terenu wokół szybu w terminie jednego miesiąca od prawomocności wyroku oraz o upoważnienie powodów do wykonania zastępczego tych czynności na koszt pozwanej na wypadek gdyby pozwana w zakreślonym terminie ich nie wykonała.

Ostatecznie powodowie zmienili żądanie domagając się zapłaty odszkodowania i wnieśli o zasądzenie 223.371,31 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwoty 219.771,31 zł od dnia 30 kwietnia 2019r. i od kwoty 3.600 zł (koszty wykonania prywatnej opinii dotyczącej stanu technicznego i głębokości szybu) od dnia 10 października 2019r., przy jednoczesnym zwaloryzowaniu wartości szkody na ostatni kwartał poprzedzający dzień uprawomocnienia się wyroku (pismo powodów z 23 grudnia 2021r. k. 412).

Z uzasadnienia pozwu wynika, że powodowie nabyli prawo użytkowania wieczystego opisanej wyżej działki w trybie przetargu nieograniczonego ogłoszonego przez Prezydenta Miasta (...) z przeznaczeniem na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Ogłoszenie zawierało informację, że na działce znajduje się szyb i zapewnienie, że jest on zlikwidowany. W protokole przetargu również jest informacja o starym zlikwidowanym szybie. Zadrzewienie działki w chwili przetargu nie pozwalało na dokładne jej zbadanie. Po nabyciu prawa użytkowania wieczystego powodowie podjęli czynności zmierzające do posadowienia budynku. Po zakończeniu budowy przystąpili do porządkowania części działki, na której miał znajdować się zlikwidowany szyb. W trakcie pracy koparki równającej teren odsłonięto wlot do szybu. Luneta szybu ma 3 m szerokości i 115 m głębokości. Prawdopodobnie szyb nie był nigdy zasypany ani w inny sposób zlikwidowany. Tego rodzaju obiekt zagraża bezpieczeństwu użytkowników nieruchomości i czyni ją niezdatną do zamieszkania. Pozwana nie poczuwa się do odpowiedzialności za zaistniałą sytuację.

Pozwana wniosła o oddalenie powództwa. Wywodziła, iż informacja o znajdującym się na działce starym zlikwidowanym szybie była zamieszczona w ogłoszeniu o przetargu oraz w protokole przetargu. Powodowie w tej sytuacji powinni byli dokonać wizji lokalnej i zapoznać się z faktycznym stanem działki. Nadto podniosła, że nieruchomość ma powierzchnię blisko 2.000 metrów kwadratowych, a powodowie mogą zagospodarować ją w taki sposób, aby nie kolidowało to z istniejącym szybem. W toku procesu pozwana konsekwentnie zaprzeczała aby szyb nie został zlikwidowany zgodnie z obowiązującymi w chwili jego likwidacji zasadami, a nadto kwestionowała wysokość formułowanego przez powodów żądania zapłaty.

Sąd ustalił co następuje:

Dnia 26 lipca 2016r. pozwana ogłosiła ustny przetarg nieograniczony zmierzającego do wyłonienia nabywcy prawa użytkowanie wieczystego działki położonej w R. przy ul (...). Przetarg zakończył się wynikiem negatywnym.

Powodowie przystąpili do drugiego przetargu w tej sprawie ogłoszonego w dniu 26 października 2016r. Z treści ogłodzenia o przetargu wynikało, że nieruchomość przeznaczona jest pod budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego. W opisie nieruchomości, w części odnoszącej się do możliwych szkód górniczych zaznaczono, że „na działce występuje stary zlikwidowany szyb”. Następnie znajdują się informacje dotyczące zaleceń Miejskiego Konserwatora Zabytków, kwestii wycinki drzew i krzewów, utrzymania czystości i porządku oraz braku możliwości dokonywania inwestycji mogących znacząco oddziaływać na środowisko. W ostatnim akapicie pkt 4 ogłoszenia przetargowego zaznaczono, że na przedmiotowym terenie nie były prowadzone badania geotechniczne i brak jest wiedzy o ewentualnych pozostałościach w gruncie po wyburzeniu wcześniejszej zabudowy (ogłoszenie k. 22).

W protokole przetargu z dnia 26 października 2016r. ponownie zaznaczono, że na gruncie znajduje się „stary zlikwidowany szyb”. Ponownie kilka akapitów poniżej tej informacji zamieszczono wzmiankę, iż że na przedmiotowym terenie nie były prowadzone badania geotechniczne i brak jest wiedzy o ewentualnych pozostałościach w gruncie po wyburzeniu wcześniejszej zabudowy, tym razem dodając, iż w przypadku ich wystąpienia nabywca powinien dokonać ich usunięcia na własny koszt i własnym staraniem (protokół k. 27).

Stan zadrzewienia i zakrzaczenia działki uniemożliwiał jej szczegółowe oględziny przed przystąpieniem do przetargu. Roślinność porastająca grunt utrudniała wejście na działkę.

Dnia 15 listopada 2016r. powodowie zawarli z Gminą (...) w formie aktu notarialnego umowę oddania gruntu w użytkowanie wieczyste (umowa rep. (...) k. 10). Przedmiotem umowy była stanowiąca własność Gminy działka gruntu (...), o powierzchni 1.944,00 m ^{( 2)} położona w obrębie i dzielnicy N., przy ul. (...), na terenach zabudowy mieszkaniowej z podstawowym przeznaczeniem gruntów pod zabudowę mieszkaniowa jednorodzinną i wielorodzinną (symbol planu zagospodarowania przestrzennego MM2). Osiągnięta na licytacji cena to 189.880 zł, co odpowiadało wartości rynkowej nieruchomości (§ 11). W § 3 umowy pozwana złożyła oświadczenie o oddaniu powodom opisanej wyżej działki gruntu w użytkowanie wieczyste na okres 99 lat. Strony w umowie ustaliły opłatę za użytkowanie wieczyste. W § 8 umowie powodowie zobowiązali się we własnym zakresie i na własny koszt m.in. do uzyskania wszelkich uzgodnień odnośnie przebiegu sieci uzbrojenia i warunków dostawy mediów, sporządzenie dokumentacji niezbędnej do otrzymania zgody budowlanej i kompleksowego uzbrojenia terenu, dokonania wycinki drzew i krzewów kolidujących z planowana zabudową, wykonania zjazdu z drogi publicznej, zakończenia zabudowy, za które uważa się wybudowanie budynku mieszkalnego jednorodzinnego w stanie surowym zamkniętym w terminie 5 lat od dnia zawarcia aktu notarialnego; niezachowanie terminu mogło zgodnie z treścią umowy stanowić podstawę rozwiązania umowy, bądź ustanowienie dodatkowej opłaty obciążającej powodów niezależnie od opłat za użytkowanie wieczyste.

Powodowie przystąpili do procesu budowalnego zgodnie z umową oddania działki w użytkowanie wieczyste. Z informacji o warunkach geologiczno - górniczych wydanej na potrzeby planowanej inwestycji wydanej przez (...) wynika m.in., że na działce znajduje się stary zlikwidowany szybik płytkiej eksploatacji i zroby płytkiej eksploatacji pokładu (...) (informacja k. 71). Decyzją z dnia 24 listopada 2017r. powodowie uzyskali pozwolenie na budowę (k. 33).

W pierwszym etapie prac powodowie oczyścili z roślinności i uporządkowali część działki, na której miał zostać wybudowany dom. Posadowienie domu jednorodzinnego nastąpiło w innej części działki niż zaznaczony na mapach szyb. W trakcie prac rekultywacyjnych i budowlanych natrafiono na pozostałości piwnic i fundamentów po starych, rozebranych budynkach. Pozostałości te powodowie usunęli na własny koszt, nie zgłaszając z tego tytułu żadnych zastrzeżeń. Gruz pochodzący z likwidacji tych obiektów powodowie zrzucili następnie do ujawnionego na działce szybu. Po ukończeniu budowy domu powodowie przystąpili do prac porządkowych na pozostałej części działki. Znajdowało się tam zarośnięte roślinnością gruzowisko, które powodowie uznali za pozostałości po zlikwidowanym szybie. Podczas wyrównywania terenu koparka odsłoniła w tym miejscu otwór w ziemi. Pracujący na działce robotnicy zawiadomili powódkę i następnie prostymi metodami, takimi jak pomiar sznurkiem, próbowano ustalić rozmiary tego otworu. Już te proste czynności sprawdzające wskazywały, że obiekt jest bardzo głęboki i zbliżanie się do niego może powodować zagrożenie dla bezpieczeństwa znajdujących się tam osób.

Powódka niezwłocznie rozpoczęła działania zmierzające do uzyskania od pozwanej i odpowiednich podmiotów górniczych informacji na temat rozmiarów, stanu technicznego, sposobu likwidacji szybu i czynności jakie należy podjąć celem jego zabezpieczenia. Niezależnie od tego zleciła na własny koszt wydanie stosownej ekspertyzy. Z uzyskanej w ten sposób opinii wydanej przez (...) Spółka z o.o. wynika, że zlokalizowany na działce szyb (...) ((...)) związany by z wydobyciem jakie prowadziła z pokładu (...) w II połowie XIX w kopalnia (...). Eksploatacja nie była prowadzona bezpośrednio pod obiektem. Z dokumentacji uzyskanej przez opiniujących wynika, że bezpośrednio pod obiektem znajduje się chodnik podstawowy w pokładzie (...) na głębokości 115 m połączony pod szybem z szybem (...). Był to szyb wentylacyjny, przepływowy. Z badań przeprowadzonych kamerą wynika, że stan obmurza jest względnie dobry, bez widocznych znacznych wykruszeń, podobny jest stan zaobserwowanej w trakcie badania wnęki. Szyb można zaliczyć do suchych z niewielkimi widocznymi wykropleniami zza obmurza w warstwach nakładu. Na podstawie obserwacji przeprowadzonej poprzez przejazd kamery przez lunetę szybową można stwierdzić, że szyb nie został nigdy zasypany – stan obmurza wyklucza istnienie jakiejkolwiek warstwy zasypowej. Widoczna jest na całej długości dobrze zachowana cegła. Pierwotnie wlot szybu był prawdopodobnie prowizorycznie zamknięty Na dnie szybu znajduje się gruz i grunt rodzimy – możliwe iż jest to materiał z rozebranych fundamentów, na który wskazali powodowie (opinia k. 97 i nast.). Koszty sporządzenia przywołanej wyżej opinii wynosiły 3.600 zł (potwierdzenie przelewu k. 413)

Pozwana w chwili ogłoszenia przetargu nie dysponowała żadną wiarygodną dokumentacją dotyczącą samego szybu, jego głębokości i rozmiarów, stanu technicznego ani sposobu likwidacji. Informację o istnieniu szybu i jego likwidacji pozwana uzyskała od (...) S.A. w K. w formie lakonicznego stwierdzenia, że na działce znajduje się stary zlikwidowany szyb (pismo (...) do Urzędu Miasta (...) z dnia 2 czerwca 2015r. k. 209). Nie przeprowadzono żadnej weryfikacji rzeczywistego stanu szybu. Dopiero po interwencji powódki pozwana podjęła czynności zmierzające do uzyskania jakiejkolwiek dokumentacji szybu lub informacji o jego stanie (pismo pozwanej do powódki z dnia 25 czerwca 2018r. k. 36 , pismo pozwanej do (...) S.A k. 37).

Z informacji udzielnej powódce przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. pismem z dnia 12 lipca 2018r. wynika, że szyb nosił nazwę (...) i ma 115,85 m głębokości. Nie ma danych na temat jego średnicy. Udostępniał pokład nr (...) eksploatowany w latach 1850-1890. Nie odnaleziono informacji odnośnie technologii jego wykonania i sposobu likwidacji (k. 47).

Ze skierowanego do powódki pisma (...) (następcy prawnego (...) S.A.) z dnia 2 sierpnia 2018r. wynika, że istniejący na nieruchomości szyb (...) nie pozostaje w związku z eksploatacją górniczą prowadzoną przez (...). Był eksploatowany w latach 1850-1890, a następnie zlikwidowany zgodnie z ówcześnie obowiązującymi regułami czyli poprzez zamkniecie go płytą zrębową (pismo k. 45).

Jak wynika z powyższych dokumentów, w szczególności z opinii przeprowadzonej na zlecenie powodów i pisma (...) S.A. z dnia 2 sierpnia 2018r. k. 45, szyb nie został nigdy zlikwidowany w tym znaczeniu aby został w całości lub przynajmniej w znacznej części zasypany. Likwidacja polegała na przykryciu lunety szybu płytą zrębową i oznaczeniu go na mapie jako zlikwidowany.

Prawidłowym i zgodnym z obecnymi rozwiązaniami budowlanymi sposobem likwidacji szybu jest szczelne wypełnienie go w całości materiałem podsadzkowym i zamknięcie na zrębie odpowiedniej trwałości płyta żelbetową. Konieczne jest rozpoznanie na etapie projektowym kwestii połączenia szybu z wyrobiskiem i w razie konieczności zabezpieczenie wlotu wyrobiska tamą oporową celem uniknięcia przesunięcia się materiału zasypowego w głąb wyrobiska. Koszty likwidacji szybu na chwilę orzekania to 219.771.31 zł brutto (opinia biegłej z zakresu budownictwa R. Ż. k. 285 i nast. I 385 i nast.).

Opisany wyżej stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o powołane wyżej dowody z dokumentów oraz zeznania świadków R. P., I. F. (przesłuchani na rozprawie w dniu 11 litego 2020r. k. 184 i nast.), D. D., R. G. (przesłuchani na rozprawie w dniu 16 lipca 2020r. k. 256), K. G. (przesłuchana na rozprawie w dniu 24 września 2020r. k. 262) i przesłuchanie powódki ( na rozprawie w dniu 24 września 2020r. k. 262). Sposób i koszty likwidacji szybu ustalono w oparciu o opinię biegłego z zakresu budownictwa R. Ż. (2) (k. 285, ustne wyjaśnienia do opinii złożone na rozprawie w dniu 21 października 2021r. k. 367, opinia uzupełniająca k. 375). Przeprowadzone dowody Sąd uznał za wiarygodne, a opinię biegłej za wyczerpującą. Zebrany materiał dowodowy był wystarczający do poczynienia stanowczych i pełnych ustaleń faktycznych i w ocenie Sądu nie wymagał dalszego uzupełnienia.

Za niewiarygodny Sad uznał dowód w postaci (...). Dokument nie jest podpisany, nie ma pewności czy jest to jego wersja ostateczna, czy jest to jedynie forma notatek czy projektu dokumentu, nie wiadomo kiedy i przez kogo został sporządzony, a co najistotniejsze – pozostaje w oczywistej sprzeczności z niekwestionowanym stanem faktycznym tj. z odsłonięciem w roku 2018 na działce powodów istniejącego i niezasypanego, co najmniej 80 – metrowego szybu. Wygląd omawianego dokumentu wskazuje, że został on sporządzony przy użyciu komputera, a więc na pewno nie dawniej niż 30 lat temu. Nie ma żadnych dowodów aby twierdzić, że ponad stumetrowa luneta szybu, która w chwili badania geofizycznego rzekomo nie miała cech niejednorodności górotworu, została następnie na skutek jakiś zdarzeń opróżniona i pozostawiona pusta do czasu odkrycia jej przez powodów. Opróżnienie szybu musiałoby się wszak wiązać z istotnym i kosztownymi, a jednocześnie zupełnie niecelowymi pracami budowlanymi, a okoliczności sprawy nie wskazują aby takie prace były faktycznie prowadzone.

Sąd zważył co następuje:

W piśmiennictwie przeważa pogląd, że umowa o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste jest umową o charakterze prawnorzeczowym i nie towarzyszy jej stosunek obligacyjny (inaczej niż ma to miejsce przy przeniesieniu własności na skutek np. umowy sprzedaży). Umowa ustanawiająca użytkowanie wieczyste jest zatem umową prawnorzeczową tj. rozporządzającą (por. Kodeks cywilny. Komentarz, red. K. Osajda 2021, teza 20 i nast. do art. 155). Nie znajdują zatem do niej zastosowania przepisy dotyczące odpowiedzialności za nienależyte wykonanie zobowiązania, ani tym bardziej przepisy dotyczące odpowiedzialności za wady rzeczy sprzedanej. Nie zwalnia to jednak podmiotu rozporządzającego prawem do użytkowania wieczystego od odpowiedzialności za szkody wywołane w związku z zawarciem takiej umowy.

Działanie Gminy polegające na zawarciu umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste ma charakter cywilnoprawny i nie stanowi wykonywania władzy publicznej. Podstawą prawną odpowiedzialności pozwanej jest w tym wypadku przepis art. 415 k.c. Przesłankami tej odpowiedzialności są bezprawne i zawinione działanie, powstanie szkody i związek przyczynowy między nimi.

Przeprowadzone postepowanie dowodowe doprowadziło do wniosku, że przesłanki odpowiedzialności pozwanej z art. 415 k.c. zostały w niniejszej sprawie spełnione. W ocenie Sądu ogłoszenie o przetargu zostało sporządzone w sposób wprowadzający potencjalnych uczestników przetargu w błąd co do stanu nieruchomości będącej przedmiotem przetargu. Ogłoszenie (tak jak i protokół przetargu) zawierało informację, że na działce znajduje się stary zlikwidowany szyb. Zgodnie ze Słownikiem języka polskiego PWN likwidacja oznacza „zniesienie, rozwiązanie, usuniecie czegoś”. W potocznym rozumieniu pod pojęciem obiektu zlikwidowanego rozumiemy taki, który istniał, ale już nie istnieje na skutek podjętych w tym celu działań, przy czym likwidacja obiektu kojarzy się z jego fizycznym unicestwieniem, a nie jedynie z wyłączeniem z użytkowania. Trafne są w tym kontekście argumenty strony powodowej co do wprowadzenia ją poprzez użycie w ofercie przetargowej sformułowania „stary zlikwidowany szyb” w błąd co do stanu działki i wywołanie u niej mylnego przekonania, że szyb istniejący w przeszłości na działce został zdemontowany w taki sposób, że w chwili ogłaszania przetargu obiekt ten już nie istniał jako szyb kopalniany. Przekonanie takie poparte było dodatkowo faktem, że działka przeznaczona była na cele budownictwa mieszkaniowego, oddawana w użytkowanie wieczyste za zapłatą ceny odpowiadającej jej wartości rynkowej, a umowa nakładała na nabywców obowiązek wystawienia na nieruchomości w terminie 5 lat domu mieszkalnego jednorodzinnego. Przeznaczenie działki, a nawet obowiązek wystawienia na niej budynku mieszkalnego sugerują, że stan działki nie stwarza żadnego nadzwyczajnego zagrożenia dla bezpieczeństwa planowanych inwestycji ani zagrożenia dla jej użytkowników. Oceny tej nie zmienia zastrzeżenie w ogłoszeniu, że na przedmiotowym terenie nie były prowadzone badania geotechniczne i brak jest wiedzy o ewentualnych pozostałościach w gruncie po wyburzeniu wcześniejszej zabudowy. Zamieszczenie tego zastrzeżenia kilka akapitów poniżej informacji o zlikwidowanym szybie sugeruje, że chodzi o inne niż wspomniany szyb pozostałości (które zresztą na działce się znajdowały i zostały przez powodów usunięte na ich koszt). Takie treściowe i graficzne rozłożenie obu informacji ( o zlikwidowanym szybie i ewentualnych pozostałościach) może u odbiorcy wywoływać wręcz wrażenie, że informacja o likwidacji szybu jest informacją pewną i sprawdzoną, w przeciwieństwie do informacji o możliwych innych pozostałościach budowlanych. W żadnym miejscu ogłoszenia nie zawarto informacji, że sposób likwidacji szybu i jego aktualny stan nie został nigdy przez nikogo sprawdzony. Zważywszy na charakter i rozmiary obiektu jakim jest szyb kopalniany, nawet jeżeli jest to jedynie tzw. szybik płytkiej eksploatacji, informacje te były niezwykle istotne z punktu widzenia możliwości wykorzystania działki na cele zabudowy mieszkaniowej, a także z uwagi na bezpieczeństwo przeprowadzanych tam prac i przebywających tam osób. Pozwana przedstawiając ofertę przetargową pomimo uzyskanej od (...) S.A. lapidarnej (jednozdaniowej) informacji, że na działce znajduje się stary zlikwidowany szyb, nie podjęła żadnych działań zmierzających do ustalenia czy obiekt jest rzeczywiście zlikwidowany czy jedynie wyłączony z użytku, jaka była technologia tej likwidacji i czy jest ona odpowiednia w świetle obecnie przyjętych norm i czy stan szybu po likwidacji nie stwarza zagrożenia dla otoczenia i bezpieczeństwa ludzi, a sama działka nadaje się pod zabudowę mieszkaniową. Zamiast tego ograniczyła się do powtórzenia w ofercie przetargowej, że na działce znajduje się stary zlikwidowany szyb, co biorąc pod uwagę znaczenie użytych sformułowań i okoliczności sprawy takie jak przeznaczenie działki pod budownictwo mieszkaniowe, wywołało u nabywców mylne przekonanie o potwierdzonym fizycznym zlikwidowaniu szybu.

Nieuzasadnione są wywody pozwanej co do obowiązku przeprowadzenia przez powodów wizji lokalnej przed przystąpieniem do przetargu i ustaleniu w ramach tej wizji stanu nabywanej działki. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że zakrzaczenie i zadrzewienie działki uniemożliwiało dostęp do obiektów znajdujących się w jej głębi, a niezależnie od tego ustalenie istnienia szybu podczas oględzin nie było możliwe. Poza sporem jest, że wylot szybu był zamknięty i przykryty znaczną ilością gruzu. Gruzowisko mogło sugerować, że jest to miejsce, w którym szyb się znajdował, nie dawało jednak żadnej informacji o jego stanie i sposobie likwidacji. Te okoliczności zostały ujawnione dopiero po przeprowadzeniu dość szeroko zakrojonych prac porządkowych i niwelacyjnych prowadzonych z użyciem sprzętu mechanicznego, które doprowadziły do usunięcia prowizorycznego przykrycia szybu. W tych warunkach nie można postawić powodom zarzutu nienależytej staranności przed przystąpieniem do przetargu, albowiem ustalenie, że szyb znajdujący się na działce nie został fizycznie zlikwidowany nie mieściło się wówczas w ich możliwościach.

Oczywistym jest, że nieruchomość obarczona tak poważną wadą jaką jest co prawda nieczynny, ale fizycznie istniejący, niezasypany szyb kopalniany o głębokości około 100 metrów (po wrzuceniu do niego gruzu z innych pozostałości budowlanych szyb ma około 80 metrów głębokości tj. ponad 25 pięter) wyłącza działkę w znacznej jej części z jakiegokolwiek użytku. Oczywistym jest też, że stwarza on zagrożenie dla bezpieczeństwa przebywających w jego pobliżu osób. Za całkowicie uzasadnione należy uznać obawy powódki przed zamieszkiwaniem na nieruchomości dotkniętej taką wadą wraz z nastoletnimi dziećmi i to nawet pomimo przykrycia lunety szybu pokrywą. Oczywistym jest też, że tego rodzaju obiekt, pomimo obecnego prawdopodobnie względnie dobrego stanu technicznego, może z czasem zacząć stwarzać zagrożenie budowlane związane z niebezpieczeństwem osunięcia się jego ścian, a co za tym idzie osunięcia się znacznych ilości gruntu wokół niego i dla uniknięcia takiej sytuacji wymaga albo całkowitego zasypania albo stałego nadzoru technicznego i konserwacji.

Mając na względzie przeznaczenie nieruchomości jedynym rozsądnym rozwiązaniem jest w ocenie Sądu likwidacja szybu, co trwale usunie niebezpieczeństwo zdarzenia budowlanego, a jednocześnie trwale usunie zagrożenie dla osób użytkujących działkę. Jak wynika z opinii biegłego z zakresu budownictwa likwidacja odbyć się powinna przez zasypanie szybu, a koszty tego zasypania obejmują kwotę 219.771.31 zł brutto. Koszty zasypania szybu stanowią uszczerbek w majątku powodów jakiego doznali oni w związku z przedstawieniem przez pozwaną w dokumentacji przetargowej mylącej i niepełnej informacji o stanie działki, w tym umiejscowionego na niej szybu.

Odnośnie kosztów likwidacji szybu Sąd podzielił stanowisko strony powodowej, poparte opinią biegłej (ustne wyjaśnienia biegłej złożone na rozprawie), co do zastosowana na potrzeby określenia wysokości szkody cen maksymalnych z ostatniego kwartału poprzedzającego orzekanie. Biegła wyjaśniła, że z uwagi na szczególną sytuację rynkową jaka zaistniała w branży budowalnej prawdopodobnie na skutek pandemii Covid -19, ceny artykułów budowlanych gwałtownie, w sposób od lat niespotykany rosną co powoduje, że zastosowanie cen średnich czyni kosztorys w chwili jego sporządzania (po upływie kwartału, za który ceny uśredniono) już nieaktualnym. To w ocenie biegłej uzasadniało przyjęcie na potrzeby kosztorysowania cen maksymalnych, co niejako zwaloryzuje koszt robót w stosunku do wzrostu cen.

Za uzasadniony wydatek powodujący dalszą szkodę w majątku powodów Sąd uznał koszty sporządzenia na zlecenie stron opinii zmierzającej do ustalenia stanu technicznego, rozmiarów i sposobu likwidacji szybu. Powodowie zaskoczeni zostali istnieniem na posiadanej w użytkowaniu wieczystym działce obiektu, którego rozmiarów, stanu technicznego ani metodologii wykonania nie znali. Ani pozwana, ani podmioty zajmujące się działalnością górniczą tj. (...) S.A., (...) i Urząd Górniczy, nie były w stanie udzielić im na ten temat żadnych informacji. Istniała poważna obawa, że obiekt może z uwagi na swój stan techniczny stwarzać bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa otoczenia. W tych warunkach podjęcie kroków zmierzających do uzyskania rzetelnych informacji co do istniejącego stanu rzeczy było konieczne.

Ostatecznie Sąd w oparciu o przepis art. 415 k.c. w związku z art. 481 § 1 i 2 k.c. zasądził od pozwanej na rzecz powodów tytułem odszkodowania za koszty likwidacji szyby kwotę 219.771,31 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie do dnia 19 listopada 2021r. (dzień następny po doręczeniu odpisu opinii uzupełniającej stronie pozwanej) oraz tytułem odszkodowania za koszty opinii zmierzającej do ustalenia stanu szybu i czynności koniecznych dla jego zabezpieczenia kwotę 3.600 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 8 stycznia 2022r. (od dnia następnego po dniu doręczenia pozwanej pisma rozszerzającego powództwo w tej części). W pozostałej części tj. co do odsetek wskazanych w piśmie precyzującym powództwo z dnia 23 grudnia 2021r. oraz żądania waloryzacji kwoty odszkodowania Sąd powództwo oddalił. Żądane waloryzacji szkody nie znajduje uzasadnienia merytorycznego – okoliczności związane z gwałtownym wzrostem cen zostały już uwzględnione poprzez przyjęcie na potrzeby określenia wysokości szkody cen maksymalnych, a w dalszej części waloryzowane będą odsetkami za opóźnienie.

O kosztach orzeczono w oparciu o przepis art. 100 k.p.c., obciążając nimi w całości stronę pozwaną albowiem powodowie ulegli jedynie co do nieznacznej części żądania. Na rzecz powodów zasądzono tytułem uiszczonej opłaty od pozwu 200 zł. oraz koszty zastępstwa procesowego określone w oparciu o przepis § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (10.800,-zł). Zważywszy na to, że powodowie nabyli użytkowanie wieczyste do wspólności majątkowej, a wszelkie podnoszone przez nich okoliczności faktyczne i prawne są dla obojga powodów wspólne, Sąd nie znalazł podstaw do przyznawania zwrotu kosztów procesu co do zastępstwa procesowego stron w podwójnej wysokości. Za nietrafne uznał również argumenty strony pozwanej, iż powódce jako osobie wykonującej zawód adwokata i występującej w procesie imieniem własnym i męża koszty zastępstwa procesowego nie są należne. Przeciwnie – wynikają one z tego, iż powódka występowania w procesie imieniem własnym i jako profesjonalny pełnomocnik swojego małżonka, przy czym czyniła to ze wszystkimi konsekwencjami dotyczącymi pełnomocnika procesowego, w tym np. dotyczącymi doręczeń. Nie ma zatem podstaw aby miała zostać pozbawiona prawa do zwrotu kosztów obrony procesowej.

Na zasadzie art. 113 u.k.s.c. nakazano pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa nieuiszczone koszty sądowe tj. część opłaty od pozwu w wysokości 10.967 zł oraz 2.333,71 zł tytułem wynagrodzenia biegłej – łącznie 13.300,71 zł.

SSO Łucja Oleksy-Miszczyk

.