Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Gliwicach

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 lipca 2022 roku

Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:	SSO Katarzyna Sznajder
Protokolant:	starszy sekretarz sądowy Julia Piątek

po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2022 roku w Gliwicach

sprawy z powództwa E. K., B. K.

przeciwko (...) w W.

o ustalenie oraz zapłatę

1.  zasądza od pozwanej na rzecz powodów kwotę 144.273,70 (sto czterdzieści cztery tysiące dwieście siedemdziesiąt trzy 70/100) złote z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 27 lipca 2022 r.;

2.  oddala powództwo w zakresie żądania odsetek za wcześniejszy okres;

3.  umarza postępowanie w pozostałym zakresie;

4.  zasądza od pozwanej na rzecz powodów kwotę 6.434,00 (sześć tysięcy czterysta trzydzieści cztery) złote tytułem zwrotu kosztów procesu.

SSO Katarzyna Sznajder

Sygn. akt I C 339/21

UZASADNIENIE

Powodowie B. K. i E. K. wnieśli o:

1)  zasądzenie od pozwanej na rzecz powodów solidarnie kwoty 711,39 CHF tytułem zwrotu świadczenia nienależnego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 10.04.2021 r. do dnia zapłaty; data wymagalności roszczenia 09.04.2021 r.

2)  zasądzenie od pozwanej na rzecz powodów solidarnie kwoty 34 215,39 PLN tytułem zwrotu świadczenia nienależnego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia10.04.2021 r. do dnia zapłaty; data wymagalności roszczenia 09.04.2021 r.

3)  ustalenie na podstawie art. 189 k.p.c., że postanowienia § 7 ust. 4, § 9 ust. 2 pkt 1, § 13 ust. 7, § 15 ust. 3 pkt 7, § 21 ust. 3 Regulaminu kredytu hipotecznego, stanowiącego załącznik do Umowy kredytu nr (...) z dnia 23.02.2007 r. zawartej między powodami a (...) S.A. w zakresie odnoszącym się do denominacji kredytu, są bezskuteczne wobec strony powodowej, tj. nie wiążą strony powodowej;

ewentualnie powodowie wnieśli o :

- ustalenie na podstawie art. 189 k.p.c., że Umowa kredytu nr (...) z dnia 23.02.2007 r.;

- zasądzenie od pozwanej na rzecz powodów solidarnie (lub łącznie) kwoty 57 474,77 PLN tytułem zwrotu świadczenia nienależnego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 10.04.2021 r. do dnia zapłaty; data wymagalności roszczenia 09.04.2021 r.

W zakresie żądania zwrotu kosztów postępowania powodowie wnieśli o zasądzenie od pozwanej na rzecz powodów solidarnie (lub łącznie) zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia prawomocności wyroku do dnia zapłaty, jak również kwoty 17,00 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od każdego pełnomocnictwa udzielonego w sprawie.

Na uzasadnienie żądania podano, że umowa kredytu w zakresie, w którym decydowała o wielkości zobowiązań powodów wobec pozwanej zawierała klauzule niedozwolone. Zaliczyć do nich należy w szczególności postanowienia § 7 ust. 4, § 9 ust. 2 pkt 1, § 13 ust. 7, § 15 ust. 3 pkt 7, § 21 ust. 3 Regulaminu kredytu hipotecznego, stanowiącego załącznik do Umowy kredytu nr (...) z dnia 23.02.2007 r. – odnoszące się do klauzul waloryzacyjnych. Zdaniem powodów w wypadku opowiedzenia się przez Sąd za poglądem o bezskuteczności klauzul waloryzacyjnych i utrzymaniu Umowy kredytu w mocy w pozostałej części – uwzględnieniu powinny podlegać wszystkie żądania główne pozwu opisane wyżej w pkt. 1 – 3. W wypadku nieuwzględnienia żądań głównych i stwierdzenia nieważności całej Umowy – strona powodowa żądała zwrotu wszystkich kwot, jakie świadczyła na rzecz pozwanej w wykonaniu nieważnej umowy od 19.04.2011 r. do 16.03.2021 r. – z uwzględnieniem 10 – letniego okresu przedawnienia.

Powodowie modyfikowali powództwo dwukrotnie – ostatecznie pismem z dnia 22 marca 2022 roku (k. 391 i nast.) wnieśli o zasądzenie od pozwanej na rzecz powodów solidarnie (lub łącznie) kwoty 144 273,70 PLN wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi:

- od kwoty 123 596,49 PLN od dnia 10.04.2021 r. do dnia zapłaty;

- od dalszej kwoty 20 677,21 PLN od dnia następnego po dniu doręczenia modyfikacji powództwa pozwanej. W związku z całkowitym wykonaniem umowy kredytu poprzez jego spłatę w czasie toczącego się postępowania w sprawie i jednoczesnego odpadnięcia interesu prawnego cofnięto powództwo w części dotyczącej żądań ustalenia, że umowa kredytu jest nieważna, jak i ustalenia, że poszczególne postanowienia Regulaminu są bezskuteczne. Powodowie wnieśli przy tym o zasądzenie kosztów procesu.

Pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów procesu. Zgłosiła zarzut przedawnienia roszczeń dochodzonych przez powodów. Pozwana zaprzeczyła, aby umowa zawierała klauzule abuzywne. Zakwestionowała określenie wartości przedmiotu sporu.

Na rozprawie w dniu 23 marca 2022 roku pełnomocnik pozwanej ostatecznie oświadczył, że wnosi o oddalenie powództwa, a co do częściowego cofnięcia pozwu wyraża zgodę i wnosi o obciążenie powodów kosztami.

Sąd ustalił co następuje:

W dniu 22 lutego 2007 roku powodowie zawarli z poprzednikiem prawnym pozwanej umowę o kredyt hipoteczny nr (...), (umowa k. 36 - 38). Z § 2 umowy wynika, że kredyt jest indeksowany do CHF. Bank zobowiązał się oddać do dyspozycji powodów kwotę w złotych, która stanowi równowartość kwoty w wysokości 28 735,88 CHF. Obliczenie równowartości w złotych następowało według zasad określonych w regulaminie. Kredyt przeznaczony był na dowolny cel konsumpcyjny. Okres kredytowania wynosił 180 miesięcy. Kredyt oprocentowany był według zmiennej stopy procentowej, która na dzień sporządzenia umowy kredytu wynosiła 5,71000% w stosunku rocznym, z zastrzeżeniem postanowień Regulaminu. Zmienna stopa procentowa ustalana była jako suma stopy referencyjnej LIBOR 3M (CHF) oraz stałej marży Banku w wysokości 3,49 punktów procentowych. Oprocentowanie kredytu ulegało zmianie w zależności od zmiany stopy referencyjnej LIBOR 3M (CHF). Szczegółowe zasady wskazanych wyżej rozliczeń znajdowały się w Regulaminie. Bank był uprawniony do pobierania opłat i prowizji z zastrzeżeniem jednostronnego prawa do zmiany wysokości opłat i prowizji w sytuacjach określonych w Regulaminie. Spłata kredytu następowała w miesięcznych ratach równych. W okresie karencji kapitału płatne były wyłącznie raty odsetkowe.

Na zabezpieczanie umowy ustanowiona została hipoteka kaucyjna na rzecz banku. Zgodnie z zapisami Regulaminu kredyt wypłacany był w złotych polskich przeliczonych według kursu kupna obowiązującego zgodnie z tabelami kursowymi banku , splata kredytu również miał następować w złotych polskich poprzez pobieranie środków przez bank z rachunku złotowego, który kredytobiorca musiał mieć w banku, przeliczeni następowało po kursach sprzedaży obowiązujących zgodnie z tabelami bankowymi .

Powodowie uiszczali kolejne raty w walucie polskiej.

Cele podpisania przez powodów umowy z pozwanym bankiem było uzyskanie środków na remont mieszkania. Powodowie ulegli zachętom konsultanta pozwanego banku. Kredyt indeksowany przedstawiany był jako najlepsza dla powodów opcja. Informacje przekazywane przez pracowników banku nie pozwalały uzyskać rzeczywistej wiedzy na temat ryzyka kursowego. Powodowie nie rozumieli ostatecznie zasad przeliczania zobowiązania wg kursu CHF i zawierając umowę bazowali na zapewnieniach pracowników banku.

Umowa zawarta była na wzorcu. Postanowienia dotyczące sposobu waloryzacji i zastosowanych do niej kursów waluty, a także postanowienia dotyczące wypłaty (uruchomienia) kredytu i sposobu jego spłaty nie były uzgadniane indywidualnie. Zasady dokonywania przeliczeń wartości wyrażonych w CHF na złote przy zawieraniu umowy nie zostały dostateczne wyjaśnione powodom jako konsumentom.

Ustaleń w zakresie przedstawionego powyżej stanu faktycznego, przyjętego za podstawę do przeprowadzonych w dalszej części rozważań prawnych, sąd dokonał w oparciu o wszechstronną analizę całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w zakresie w pełni realizującym inicjatywę dowodową stron, kierując się przy tym dyrektywami określonymi w art. 233 § 1 k.p.c. Wszelkie wykorzystane przez sąd dokumenty mogły stanowić podstawę do dokonywania ustaleń, albowiem nie były kwestionowane ani w zakresie autentyczności, ani treści. Zeznania powodów korelowały z dokumentami i złożyły się spójnie na obraz stanu faktycznego sprawy. Sąd w oparciu o przepis art. 235 ² k.p.c. pominął dowód z opinii, albowiem okoliczności na jakie miał być przeprowadzony nie miał istotnego znaczenia dla sprawy.

Sąd zważył co następuje:

powodowie początkowo wnosili o ustalenie, że zawarte umowa jest nieważna, żądanie to zostało cofnięte bez zrzeczenia się roszczenia na co pozwany wyraził zgody i co w efekcie skutkowało umorzeniem postepowania w pkt 3 wyroku. powództwa. . Racje ma pozwany, że powodowie nie maja już interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności umowy. Wskazać należy, że w przypadku każdej umowy kredytu strony mają interes prawny w stwierdzeniu jej nieważności co najmniej do daty, w której spełnione zostały wszystkie świadczenia obu stron z tej umowy. Jedynie bowiem wyrok ustalający może trwale i ostatecznie usunąć w takim przypadku stan niepewności prawnej. W sytuacji w której obecnie znajdują się powodowie – umowa została zakończona na skutek całkowitej spłaty , co wiązało się z wykreśleniem hipoteki stanowiącej zabezpieczanie umowy, stron nie łącza już jakiekolwiek zobowiązania z niej wynikające , brak jest zatem przesłanek do tego aby uznać, że istnieje jakaś niepewność prawna którą usunąć można jedynie w procesie o ustalenie. Brak interesu prawnego w żądaniu ustalenia wynika również z faktu, że powodom przysługuje dalej idące roszczenie o zapłatę , przy rozpoznawaniu którego sąd i tak będzie musiał ocenić stosunek prawny którym strony były związane pod kątem jego ważności skoro roszczenie o zapłatę opiera się na twierdzeniach, że umowa była nieważna i stąd wynika żądanie zapłaty spełnionego świadczenia jako świadczenia nienależnego.

Sąd dokonując oceny żądania zapłaty przesłankowo zbadał łączący strony stosunek prawny.

Sporna umowa ma charakter umowy indeksowanej do waluty obcej, co oznacza, że wysokość kapitału w chwili zawarcia umowy określona jest w złotych, a przeliczenie na walutę obcą następuje w chwili wypłaty środków. Wysokość kapitału jaki pozostaje do spłaty nie jest więc z góry znana ani w walucie indeksacji ani w PLN.

Zgodnie z art. 69 ust. 1 Prawa bankowego przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy kwotę środków pieniężnych a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Świadczenie banku wypłacane zostało w złotych, a następnie przeliczone na CHF wedle kursu kupna stosowanego przez bank w dniu uruchomienia poszczególnych transz kredytu. Ustalony ostatecznie w ten sposób kapitał miał być spłacany w ratach kapitałowo odsetkowych, przy czym dokonywano powtórnego przeliczenia wysokości raty na PLN, tym razem wedle kursu sprzedaży ustalanego przez bank. Za trafne w tych warunkach należy uznać zarzuty powoda dotyczące przyjętej w umowie klauzuli przeliczeniowej tj. oparcie jej na własnych kursach kupna i sprzedaży CHF, określanych dowolnie przez bank, skutkiem czego umowa na skutek indeksacji nie zawierała określenia głównego świadczenia kredytobiorcy, a konkretnie nie określała kapitału kredytu. Jednocześnie na skutek zastosowania ponownego przeliczenia rat na PLN, znowu przy zastosowaniu kursów (tym razem kursów sprzedaży) dowolnie ustalanych przez bank, nie określała również w sposób jednoznaczny sposobu wyliczenia rat kapitałowo–odsetkowych.

Zgodnie z art. 385 ¹ k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny (§ 1). Jeżeli postanowienie umowy nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie (§ 2). Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta (§ 3).

Klauzula przeliczeniowa wpływająca bezpośrednio na wysokość świadczeń kredytobiorców stanowiła element określający wysokość tych świadczeń. Biorąc pod uwagę, że art. 69 prawa bankowego jako elementy przedmiotowo istotne umowy kredytu wskazuje obowiązek zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami stwierdzić należy, że klauzula ta wprost określała świadczenie główne kredytobiorców.

Możliwość uznania postanowień umownych za niedozwolone w pierwszej kolejności wymaga ich zakwalifikowania albo jako postanowień, które nie określają głównych świadczeń stron, albo jako postanowień określających główne świadczenia stron (w tym cenę lub wynagrodzenie), które nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. W niniejszej sprawie postanowienia umowy, odwołujące się do bliżej nieokreślonych kursów obowiązujących w banku począwszy od uruchomienia kredytu, poprzez okres spłat poszczególnych rat nie określały stałego i jednoznacznego, obiektywnie weryfikowalnego kryterium przeliczeniowego stanowiły scedowanie na rzecz banku prawa do kształtowania kryteriów przeliczeniowych (kursu waluty obcej w procesie wypłaty kredytu i jego spłaty) w taki sposób, że nie były one ani jasne (transparentne) ani zrozumiałe dla konsumenta. Tym samym postanowienie umowne określające główne świadczenie stron w postaci obowiązku zwrotu kredytu i uiszczenia odsetek nie było jednoznacznie określone w rozumieniu art. 385 ¹ § 1 k.c. oraz art. 4 ust. 2 Dyrektywy 93/13 z 5 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.

Otwiera to drogę do oceny kwestionowanych postanowień umownych pod kątem art. 385 ¹ § 1 zd.1 k.c. oraz art. 3 ust.1 Dyrektywy 93/13, który stanowi, że warunki umowy mogą być uznane za nieuczciwe, jeżeli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta.

Dobre obyczaje to także normy postępowania polecające nienadużywanie w stosunku do słabszego uczestnika obrotu posiadanej przewagi ekonomicznej. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem przez działanie wbrew dobrym obyczajom należy rozumieć wprowadzenie do wzorca klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową stron, zaś rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję na jego niekorzyść praw i obowiązków wynikających z umowy (tak m.in. SN w wyrokach: z 19 marca 2007 roku, III SK 21/06, z 29 sierpnia 2013 roku, I CSK 660/12 i z 13 sierpnia 2015 roku, I CSK 611/14).

Postanowienie umowne jest sprzeczne z dobrymi obyczajami, gdy można rozsądnie założyć, że kontrahent konsumenta, traktujący go w sposób sprawiedliwy i słuszny i uwzględniający jego prawnie uzasadnione roszczenia, nie mógłby racjonalnie się spodziewać, że konsument zaakceptowałby w ramach negocjacji klauzulę będącą źródłem braku równowagi stron (wyrok Sądu Najwyższego z 15 stycznia 2016 roku, I CSK 125/15). Klauzula, która nie zawiera jednoznacznej treści i przez to pozwala na pełną swobodę decyzyjną przedsiębiorcy w kwestii bardzo istotnej dla konsumenta, dotyczącej w istocie wysokości jego zobowiązania, jest klauzulą niedozwoloną.(wyrok SN z 4.04.2019r. III CSK 159/17). Taki też wniosek przyjął TSUE w wyroku C 26/13 (Kasler) pkt 2: Artykuł 4 ust. 2 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku warunku umownego takiego jak ten rozpatrywany w postępowaniu głównym wymóg, zgodnie z którym warunek umowny musi być wyrażony prostym i zrozumiałym językiem, powinien być rozumiany jako nakazujący nie tylko, by dany warunek był zrozumiały dla konsumenta z gramatycznego punktu widzenia, ale także, by umowa przedstawiała w sposób przejrzysty konkretne działanie mechanizmu wymiany waluty obcej, do którego odnosi się ów warunek, a także związek między tym mechanizmem a mechanizmem przewidzianym w innych warunkach dotyczących uruchomienia kredytu, tak by rzeczony konsument był w stanie oszacować, w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, wypływające dla niego z tej umowy konsekwencje ekonomiczne.

Dokonując oceny opisywanych wyżej warunków umownych Sąd brał pod uwagę również okoliczności zawierania umowy. Nie ma podstaw do przyjęcia, że powodom udzielono w odpowiednim zakresie informacji co do zasad przeliczania świadczeń stron, skutków wynikających z zastosowania tabel kursowych obowiązujących w chwili przeliczenia, a także że zwrócono im uwagę na stosowanie rożnych tabel do świadczeń banku i kredytobiorców. Nie ma również podstaw do przyjęcia, iż powodowie zostali należycie poinformowani o ryzyku kursowym. Bez znaczenia jest przy tym, czy kwestia ta na etapie zawierania umowy była przedmiotem zainteresowania powoda – obowiązek informacyjny oraz obowiązek jasnego i jednoznacznego sformułowania postanowień umownych jest obowiązkiem bezwzględnym przedsiębiorcy.

Podsumowując - ponieważ treść kwestionowanych postanowień umowy umożliwia pozwanemu bankowi jednostronne kształtowanie sytuacji konsumenta w zakresie wysokości jego zobowiązań wobec banku, zakłócona zostaje równowaga pomiędzy stronami umowy, a takie postanowienie staje się sprzeczne z dobrymi obyczajami oraz dodatkowo w sposób rażący narusza interesy konsumentów. Zostały więc spełnione wszystkie przesłanki określone w art. 385 ¹ § 1 k.c., nakazujące uznać to postanowienie za niedozwoloną klauzulę umowną.

Konsekwencją abuzywności postanowień umownych jest brak związania nimi powoda, co determinuje konieczność pominięcia kursów walut obcych ustalanych jednostronnie przez bank. W umowie powstaje zatem luka, powodująca brak możliwości przeliczenia zobowiązania do CHF i wysokości zadłużenia w poszczególnych okresach po waloryzacji, jak i powrotnego przeliczenia na złote. Tym samym dochodzi do niemożności określenia zarówno wysokości wykorzystanego kapitału, jak i poszczególnych rat. Ponieważ klauzula indeksacyjna stanowiła przedmiotowo istotny element umowy, stanowiący podstawę do zastosowania oprocentowania LIBOR właściwego dla waluty obcej, co niewątpliwie było głównym celem takiego, jak w przedmiotowej sprawie ukształtowania umowy, pominięcie tej klauzuli prowadzi do wynaturzenia całego stosunku prawnego i definitywnej zmiany charakteru umowy.

Zdaniem sądu w niniejszym przypadku brak jest podstaw, aby w miejsce abuzywnych klauzul waloryzacyjnych wprowadzać inny miernik wartości. Dopuszczalność zastąpienia klauzul niedozwolonych zgodnie z orzecznictwem TSUE, ze względu na cel „odstraszający” Dyrektywy 93/13, który w razie naruszenia równowagi stron umowy to stronie słabszej daje możliwości decyzyjne, uzależniona jest od woli konsumenta. W orzeczeniu Kasler (C-26/13) Trybunał dopuścił zastąpienie nieuczciwego warunku dyspozytywnym przepisem krajowym jedynie wówczas, gdy wyeliminowanie nieuczciwego warunku oznacza na mocy prawa krajowego unieważnienie całej umowy (co zdaniem sądu ma miejsce w niniejszej sprawie) oraz kumulatywnie jeżeli unieważnienie to naraża konsumenta na szczególnie niekorzystne konsekwencje (co jak wynika z jednoznacznego stanowiska powodów w niniejszej sprawie nie występuje).

Ponieważ w chwili zawarcia umowy nie obowiązywały przepisy dyspozytywne, które mogłyby znaleźć zastosowanie w miejsce bezskutecznych klauzul abuzywnych nie istnieje możliwość zastąpienia tych klauzul rozwiązaniami wynikającymi z ustawy. Z kolei ponieważ wyeliminowanie wadliwej klauzuli indeksacyjnej całkowicie zmieniłoby charakter umowy stron, a w szczególności charakter świadczenia głównego kredytobiorcy, to uznać należało, że nie jest możliwe dalsze jej utrzymanie. Jak wynika z orzeczenia TSUE w sprawie Dziubak (C-260/18: 1) artykuł 6 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie temu, aby sąd krajowy, po stwierdzeniu nieuczciwego charakteru niektórych warunków umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej i oprocentowanego według stopy procentowej bezpośrednio powiązanej ze stopą międzybankową danej waluty, przyjął, zgodnie z prawem krajowym, że ta umowa nie może nadal obowiązywać bez takich warunków z tego powodu, że ich usunięcie spowodowałoby zmianę charakteru głównego przedmiotu umowy.

Ostatecznie zatem - skoro w niniejszej sprawie po wyłączeniu nieuczciwych warunków, ze względu na zmianę charakteru umowy nie jest możliwe jej obowiązywanie, a nie istnieje możliwość ich zastąpienia przepisem dyspozytywnym, należało uznać, że umowa nie może obowiązywać, co skutkowało ustaleniem jej nieważności.

W orzecznictwie i doktrynie trwał spór co do sposobu rozliczania roszczeń przysługujących kredytodawcy i kredytobiorcom w sytuacji gdy umowa kredytu okazała się nieważna. Pojawiły się w tym zakresie dwie dominujące teorie, a mianowicie teoria dwóch kondykcji i teoria salda. Teoria dwóch kondykcji opiera się na założeniu, że świadczenie nienależne stanowi szczególny rodzaj bezpodstawnego wzbogacenia uregulowany przez ustawodawcę odmiennie od zasad wynikających z art. 405 k.c. Jej zwolennicy przyjmują, że ustawodawca przesądził, iż samo spełnienie świadczenia nienależnego jest źródłem roszczenia zwrotnego, przysługującego zubożonemu i nie ma potrzeby ustalania, czy i w jakim zakresie spełnione świadczenie wzbogaciło accipiensa ani czy na skutek tego świadczenia majątek solvensa uległ zmniejszeniu. Samo bowiem spełnienie świadczenia wypełnia przesłankę zubożenia po stronie powoda, a uzyskanie tego świadczenia przez pozwanego - przesłankę jego wzbogacenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 r. sygn. V CSK 382/18 i przywołane tam orzecznictwo oraz uchwala SN z dnia 7 maja 2021 roku w składzie siedmiu sędziów III CZP 6/21SN). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela to stanowisko. Skoro zatem z zaświadczenia ,wystawionego przez pozwanego wynikała ,że powodowie wpłacili 144273,70 zł to taką też kwotę zasądzono od pozwanego banku na rzecz powoda w oparciu o przepis art. 410 k.c. związku z art. 405 k.c.

O odsetkach za opóźnienie (art. 481 § 1 i 2 k.c.) orzeczono od daty wydania niniejszego wyroku uznając, że momentem czasowym w którym nieważność umowy jest stwierdzona i definitywnie przesądzona. Z orzecznictwa TSUE (por. wyrok z 3 października 2019r., C-260/18 Dziubak) wynika, że na nieważność umowy w oparciu o zasady wyrażone w Dyrektywie Rady 93/13/EWG powołać może się wyłącznie konsument, przy czym decyzja o skorzystaniu z sankcji nieważności jest jego uprawnieniem i mimo istnienia przesłanek nieważności konsument na każdym etapie procesu ma prawo do żądania utrzymania umowy w mocy. Momentem, w którym nieważność umowy zostaje stwierdzona definitywnie jest moment wydania wyroku, z tą chwilą bowiem upada uprawnienie konsumenta do żądania utrzymania spornej umowy w mocy. Wobec powyższego roszczenie o zasądzenie odsetek w pozostałym zakresie podlegało oddaleniu.

O kosztach postępowania orzeczono w oparciu przepis art. 100 zd. 2 k.p.c. Mając na względzie, iż powodowie ulegli jedynie w nieznacznym zakresie dotyczącym wcześniejszego okresu zasądzenia odsetek, w której to części sąd oddalił powództwo, Sąd całością kosztów obciążył pozwanego. Na zasądzoną na rzecz powodów kwotę złożyły się opłata od pozwu i koszty zastępstwa procesowego powodów.

SSO Katarzyna Sznajder

.